Goudkoorts

Aruba’s economie draaide enige tijd op de export van dividivipeulen (looizuur voor de leerindustrie) en aloë vera (voor de farmaceutische industrie) totdat een jonge schaapherder goud vond bij Rooi Fluit en Rooi Daimari. Zijn vader kon de opwindende ontdekking niet lang voor zich houden. 

De goudwinning kwam op gang en bracht het hele eiland in rep en roer. Decennialang heerste er een kleine goudkoorts op Aruba. De goudvondst gaf de economie een enorme stimulans. Voor het eerst in twee eeuwen tijd verwaardigde de gouverneur van Curaçao zich een bezoek te brengen aan Aruba, om het wonder te aanschouwen. Hij verklaarde de rooien tot onvrij gebied en stuurde twintig soldaten en twee kanonnen om zijn bevel kracht bij te zetten, tot woede van de Arubanen. Zij kregen voortaan alleen nog ‘zoekgeld’.

Overal aan de noordkust begonnen mijnwerkers te zoeken naar goud dat aanvankelijk uit de klei aan de oppervlakte van de rooien losgebikt kon worden. Toen dat niet meer voldoende opleverde gingen goudmaatschappijen op zoek naar de bron, de kwartsaders die als de wortels van bomen onder de grond zigzagden. Onder de grond werkten mannen zich, omgeven door stof en hitte, dag en nacht in het zweet, met een kaarsje als enige verlichting.

Het waren ‘vrije ondernemers’ die hun eigen gereedschap moesten aanschaffen. De goudmaatschappijen zorgden voor dynamiet en machines om het grondwater weg te pompen. Met behulp van skieps (wagonnetjes) en een stoomlier werd het kwartsgesteente met het gouderts naar boven gehaald.

Twee smelterijen, Bushiribana en Balashi, verwerkten in totaal ongeveer 1340 kg goud met een waarde van twee miljoen gulden. Dat zijn tenminste de officiële cijfers. Hoeveel kilo de Arubanen achteroverdrukten is niet bekend. De goudwinning haalde Aruba uit haar isolement. Later kwam daar nog de lucratieve fosfaatwinning bij.

Na de Eerste Wereldoorlog was de goudwinning niet langer rendabel en werden de mijnen gesloten. Maar er zit nog steeds goud in de Arubaanse bodem. Overblijfselen van de goudperiode (gaten, putten en schachten) zijn goed te zien bij Miralamar in Arikok Park, Bushiribana aan de noordkust en Balashi bij Spaans Lagoen. Aruba is het enige Antilliaanse eiland waar goud is gevonden. Minder bekend is dat er ook kleine hoeveelheden zilver zijn gewonnen.