Aliano

Aliano, het huis met de ogen
Aliano, het huis met de ogen

Aliano is een dorp op 500 meter boven zeeniveau op de top van een heuvel. Het ligt in een onherbergzaam gebied met een prachtig uitzicht over een landschap van bergen en ravijnen. Door de eeuwen heen was Aliano een boerendorp waar mensen in barre omstandigheden leefden.

Het dorp is bekend geworden door Carlo Levi. Carlo Levi (1902-1975) werd in 1935 door het fascistisch regime van Mussolini verbannen naar dit stukje Zuid-Italië omdat zijn politieke activiteiten Mussolini niet erg bekoorden. In het boek Christus kwam niet verder dan Eboli, beschrijft hij zijn ervaringen over deze ballingschap. Dit boek leidde uiteindelijk tot grote aandacht voor deze regio. Hij keerde een aantal keren terug naar Aliano en is ook in Aliano begraven. Zijn graf is op de plek waar hij vaak kwam om te schilderen, boven aan het dorp.

Het hele dorp is een hommage aan Levi. Het is aangewezen als ‘literair park’. Er staat een standbeeld van Levi, en het huis waar hij tijdens zijn ballingschap woonde is opgeknapt en te bezichtigen. Op de begane grond van het huis is een museum gewijd aan de boeren in dit gebied en het geeft een overzicht van hoe boeren leefden en werkten in de tijd van Levi. In het dorp is ook een klein museum waar schilderijen van Levi (Levi was ook schilder) en foto’s te bewonderen zijn. Verder zijn in het hele dorp plaquettes aangebracht met fragmenten uit het boek Christus kwam niet verder dan Eboli zodat bezoekers het dorp kunnen zien door zijn ogen.

Een bijzonder feest in Aliano is en was het carnaval. In de tijd van Levi, kleedde men zich in het wit en maakte van papier-maché meestal een ‘koeien’ of ‘stieren’ masker zodat iedereen onherkenbaar was. Men liep dan wild zwaaiend met stokken rond en iedereen die niet snel genoeg weg liep werd geslagen. Voor de arme boeren was dit de enige keer in het jaar dat ze de hoge heren van het dorp te grazen konden nemen. Tegenwoordig wordt het feest zonder stokslagen gevierd. In het museum in het huis van Levi is een aantal carnavalsmaskers te bewonderen.

Een andere interessante traditie is het afweren van het Boze oog (Malocchio) in de architectuur. Oude woningen, een voorbeeld is het huis op het plein in Aliano het Casa con gli occhi (huis met de ogen), hadden vaak twee ramen op de eerste verdieping en een trap die vanaf de begane grond tot aan de eerste verdieping liep. De begane grond was vroeger vaak de stal. De combinatie van trappen en ramen maakten dat het huis eruit zag als een gezicht. Wanneer er binnen licht brandde, zag het huis eruit als een gezicht met ‘brandende’ ogen, angstaanjagend genoeg om de Boze geesten te verjagen.

Vlakbij Aliano, ligt het gehucht Alianello dat nu een spookstadje is nadat het in 1980 getroffen werd door een aardbeving. De enige die nu gebruikmaakt van de leegstaande huizen is een herder die daar met wat schapen, geiten en cavia’s woont.