Castello Tramontano

Op de heuvels aan de rand van Matera ligt het Castello Tramontano. Met de bouw van het kasteel is begonnen in circa 1500 door de graaf van Matera, Cian Carlo Tramontano. Doel van het kasteel was om de stad te verdedigen tegen aanvallers maar de torens zijn nooit voltooid omdat de graaf op 29 december 1514 vermoord werd. De hoge kosten van het kasteel, het hongerloon dat de bouwvakkers verdienden en de enorm hoge belastingen die de bewoners aan de graaf moesten betalen, maakten dat de graaf niet geliefd was in Matera. Bovendien gaat het verhaal dat de graaf het recht had op de ‘ius primae noctis’ (recht van de eerste nacht) een recht dat inhield dat alle vrouwen voor hun huwelijksnacht, een nacht met de graaf moesten doorbrengen.

Op 28 december 1514 hief de graaf nog een belasting van 24 duizend dukaten omdat hij een schuld moest inlossen. Dat was de druppel. De bewoners van Matera bedachten een plan om de graaf de volgende dag te doden zodra hij na de dienst uit de kathedraal kwam, de kathedraal was namelijk de enige plaats waar de graaf ongewapend naar binnen ging. Zo geschiedde. De graaf had buiten wel gewapende mannen staan maar die werden met gemak overmeesterd, de graaf vluchtte maar kwam niet ver, in een zijstraatje vlak bij de kathedraal werd hij vermoord. Deze straat werd later Via Riscatto genoemd en verwijst naar de overwinning van het volk op de graaf. Riscatto betekent ‘verlossing’ en ‘bevrijding’. Op 4 tegels aan de linkerkant van de kathedraal is het verhaal van de moord geschilderd.

In Napels werd een commissaris met het onderzoek naar de moord belast, maar de moordenaars zijn nooit gepakt. Wel heeft die commissaris (Giovanni Villani) over de gebeurtenis een komedie geschreven die in 1955 zelfs verfilmd is.

Op het wapenschild van Matera staat dan ook: ‘Bos lassus firmius figit pedem’ wat letterlijk betekent ‘De afgepeigerde koeien lopen steeds vastberadener door’ waarmee wordt bedoeld dat zelfs een vreedzaam volk, moe van tirannie en intimidatie, vastberaden strijdt om haar verloren vrijheid terug te veroveren.

Het kasteel is nooit bewoond vanwege bovenstaande redenen en wordt al jarenlang gerestaureerd.