Venosa

Chiesa Incompiuta © Generale Lee
Chiesa Incompiuta © Generale Lee

Venosa ligt aan de voet van de vulkaan Monte Vulture in het noorden van Basilicata. Hier is in 65 v Chr. de dichter Horatius geboren. Het is een aardig stadje en staat op de lijst van de Borghi più belli d’Italia (de mooiste plaatsen van Italië).

Venosa is gesticht door de Griekse held Diomedes na de Trojaanse oorlog. Het verhaal gaat dat Diomedes, koning van Argos, in de Trojaanse oorlog de godin Aphrodite verwondde aan haar arm. Na de oorlog keerde Diomedus terug naar huis maar werd gedwongen, mede door toedoen van Aphrodite die niet vergeten was dat hij haar hand verwond had, de troon van Argus op te geven. Hij vestigde zich toen in Zuid-Italië en vernoemde de stad Venusia naar Aphrodite die ook wel Venus werd genoemd om haar gunstig te stemmen.

De stad werd veroverd door de Romeinen in 291 v Chr. Maar liefst 2000 militairen gingen naar Venosa om de stad te bewaken, de stad lag strategisch goed. In 190 v Chr. werd de Via Appia aangelegd waardoor Venosa makkelijk bereikbaar werd. Er brak een periode van bloei aan voor de stad. Er werden tempels, thermen en een amfitheater gebouwd. In 89 v Chr. kreeg de stad zelfs het recht tot Municipium waardoor de burgers het Romeins burgerrecht kregen (actief en passief stemrecht). Met het verleggen van de Via Appia begon het verval voor Venosa. Later kwam de stad in handen van de Longobarden, de Saracenen en de Byzantijnen. Met de komst van de Robert Guiscard en zijn troepen (Normandiërs) bloeide de stad weer op om daarna weer in verval te raken. In 1967 heeft Venosa officieel de erkenning als ‘stad’ ontvangen.

Castello Pirro del Balzo

De bouw van dit kasteel begon in 1470 in opdracht van de hertog Pirro del Balzo Orsini. Het kasteel is gebouwd in een vierkant en heeft vier cilindervormige torens. Het wapen van Del Balzo, de stralende zon, is te zien op de westelijke toren. Voor de bouw van het kasteel werd een Romaanse kathedraal gesloopt maar gelukkig werd er wel weer een nieuwe gebouwd.

In de 16e eeuw woonde de componist Carlo Gesualdo (1564-1610) in dit kasteel. Gesualdo leidde een dramatisch leven. In 1586 trouwde hij met Donna Maria d’Avalos, de dochter van de hertog van Pescara. Twee jaar later begon zij een liefdesrelatie met de hertog van Andria. Deze relatie konden de twee maar liefst twee jaar geheim houden, totdat ze op ‘heterdaad’ betrapt werden door Carlo en hij ze allebei in bed vermoorde. De verminkte lichamen legde hij voor het kasteel zodat iedereen ze kon zien. Omdat hij van adel was kon hij niet vervolgd worden. Volgens andere bronnen zou hij ook zijn zoon hebben gedood die nog een kleine baby was. Hij hertrouwde wel maar zijn nieuwe vrouw beschuldigde hem van mishandeling en bracht haar tijd steeds meer door op het landgoed van haar familie terwijl Carlo in het kasteel in Venosa achterbleef. Later leed hij aan depressies, misschien door schuldgevoel vanwege de moorden. Hij liet zich vaak geselen door zijn knechten en correspondeerde veel met kardinaal Borromeo met de vraag om relikwieën te krijgen waarmee hij hoopte te genezen van zijn depressie en om zo absolutie te krijgen voor zijn misdaden. Hij overleed waarschijnlijk in 1610 in afzondering maar het gerucht gaat dat zijn tweede vrouw hem vermoorde. Hij werd begraven in de kerk Gesù Nuovo in Napels, maar het graf werd verwoest tijdens de aardbeving van 1688. Wel is er nog een grafsteen van hem te zien in de kerk. Zijn dramatische muziek hebben Wagner en Stravinsky geïnspireerd.

Tegenwoordig geeft het kasteel onderdak aan het Nationaal Archeologisch Museum. De voorwerpen die tentoongesteld worden (ook fossielen van neushoorns, herten, olifanten en paardachtigen) zijn in de omgeving opgegraven en dateren van het paleolithicum tot de Normandische tijd.

Piazza Castello – Castello Pirro del Balzo, Venosa. Dagelijks geopend behalve dinsdagochtend.

Abbazia della Santissima Trinitá

Het meest belangrijke historische monument is ongetwijfeld de abdij Abbazia della Santissima Trinitá. Dit is het grootste abdijcomplex van Basilicata en nog steeds een bedevaartsoord. Het bestaat uit drie gebouwen, de Chiesa vecchia (oude kerk), de Chiesa incompiuta (de onvoltooide nieuwe kerk) en het abdijgedeelte.

De oude kerk is gebouwd in de 5e-6e eeuw op overblijfselen van een oude tempel die gewijd was aan Hera, de godin van het huwelijk. Naast de drie schepen, die steunen op spitsbogen, bestaat het interieur uit een transept, een apsis en een kooromgang die verfraaid is met mozaïek. Bij de ingang houden twee stenen leeuwen de wacht. In de kerk in het rechter schip is de graftombe van Altavilla, waar de familie van en Robert Guiscard zelf is begraven. In het linker schip is het graf van Aberdarba, de eerste vrouw van Robert Guiscard. Op haar graf is in het latijn te lezen dat Aberdarba, vrouw van Guiscard, hier is begraven maar dat als je haar zoon zoekt ze te vinden is in Canosa. Boemondo, de zoon van Aberdarba en Guiscard, vocht mee in de kruistochten en sneuvelde helaas in Canosa en is daar ook begraven.

De nieuwe kerk stamt uit de 12e-13e eeuw en diende ter uitbreiding van de eerste kerk die te klein werd. Deze kerk is echter nooit voltooid en wordt daarom ook vaak L’Incompiuta (de onvoltooide) genoemd.

De abdij staat rechts van de oude kerk en stamt uit 942. Beneden was het gastenverblijf, boven het klooster.

Parco Archeologico

Het park bevindt zich aan de rand van de stad vlak bij de Abbazia di Santissima Trinitá, er zijn overblijfselen te zien van thermen, twee oude Romeinse huizen en het amfitheater.

Openingstijden: dagelijks van 9 tot een uur voor zonsondergang met uitzondering van dinsdagochtend.

Cattedrale di S. Andrea

De Cattedrale di S. Andrea werd gebouwd tussen 1470 en 1502 in opdracht van Pirro del Balzo op de overblijfselen van een oude Griekse kerk, de Santo Basilio. De klokkentoren (campanile) is 42 meter hoog en bestaat uit 3 vierkante verdiepingen die steeds smaller worden. De kerk heeft een Egyptisch kruis als grondplan met mooie spitsbogen. Kunstwerken als de Madonna met Kind en de Heiligen Anna, Nicola en Francesco uit achttiende eeuw, sieren de kerk. Bij binnenkomst links is de graftombe te zien van Donata Orsini, de vrouw van Pirro del Balzo die stierf in 1485.

Een aantal honderden meters vanaf de kathedraal is het Casa di Orazio huis waar Horatius geboren is. Het huis is een Romeins bouwwerk, in het huis zijn resten gevonden van een caldarium (een ruimte met warme baden).