Bosnjakken en islam

De orthodoxe kerk en de moskee staan gebroederlijk naast elkaar
De orthodoxe kerk en de moskee staan gebroederlijk naast elkaar

De Joegoslavische overheid erkende de moslims pas in 1968 als aparte nationale groep of natie. Vanaf dat moment werd Moslim (Musliman) met een hoofdletter geschreven als de natie bedoeld werd en met een kleine letter als gesproken werd over de religieuze groep. Sinds de laatste oorlog gebruikt men meestal de term ‘Bosnjak’ om een Bosnische moslim aan te duiden. Aan het hoofd van de islamitische gemeenschap van Bosnië staat de Reis-ul-Ulema en er zijn acht moefti’s, die elk een regio voor hun rekening nemen.

Ruim veertig procent van de ongeveer vier miljoen inwoners van Bosnië-Herzegovina beschouwt zichzelf als Bosnjak. Ze wonen voornamelijk in het centrale deel van het land, rond de steden Sarajevo, Zenica, Tuzla en Travnik en in het noorwesten rondom Bihac. Ook de ruim 220.000 moslims in de Sandžak, een gebied op de grens tussen Servië en Montenegro, gebruiken vaak de term Bosnjak om hun nationaliteit aan te duiden. De voorouders van de Bosnjakken hebben zich tijdens de Osmaanse overheersing tot de islam bekeerd. In hoeverre dwang bij deze bekering kwam kijken is een onderwerp van discussie. De meeste moslims in Bosnië hangen een vrijzinnige ‘Europese’ vorm van de soennitische islam aan. Ze vatten regels niet dogmatisch op, maar zien het geloof meer als globale leidraad voor hun waarden en normen. Sinds de laatste oorlog gaan wel steeds meer mensen naar de moskee en worden oude tradities in ere hersteld.

Korte tijd was het onder jongeren ‘in’ om de orthodoxe islam aan te hangen. Studenten gingen naar Saudi-Arabië om zich in het geloof te verdiepen en keerden terug met een duidelijke missie. Verenigd in allerlei organisaties probeerden zij de Bosnische samenleving te ‘islamiseren’. Ze veroordeelden mensen – vooral op het platteland – die islamitische gebruiken vermengden met bijgeloof en lokale tradities. Uitgerekend de leiders van de islamitische gemeenschap waarschuwden regelmatig voor dergelijke fundamentalistische organisaties, die lak hebben aan de Bosnische tradities. De hype, die op te vatten valt als een doorgeslagen drang van deze jongeren naar een eigen identiteit, lijkt over zijn hoogtepunt heen. Verreweg de meeste mensen keren terug naar de interpretatie van de Islam, die voor de oorlog gebruikelijk was.

Gerelateerde onderwerpen

  • Kroaten en katholicisme

    Biechten bij de kerk van Medugorje
    De Kroaten wonen in Posavina (Noord-Bosnië), het westelijk deel van Herzegovina bij Mostar en Neum en verder naar het noorden langs de grens met Dalmatië,...