Kwestie-Québec

Vermelding van de kwestie-Québec mag hier niet ontbreken. Een deel van de politici en inwoners van deze provincie probeert al enkele decennia voor elkaar te krijgen dat deze 'deelstaat' uit de Canadese federatie treedt en een zelfstandig land wordt. Vooralsnog is dat in twee volksraadplegingen (in 1980 en 1995) afgeketst. Die waren georganiseerd door de toenmalige separatistisch georiënteerde regeringen van de provincie. Het onderwerp komt echter telkens weer bovendrijven.

Twee naties

Canada is een land van twee naties, lees je in de politieke commentaren in de pers, maar ook van twee eenzaamheden en twee geschiedenissen. Daarmee wordt gedoeld op het Canada van de oorspronkelijke bewoners en dat van na de aankomst van de Europeanen, maar ook op het Canada van de Engelstalige en van de Franstalige inwoners. In een onafhankelijk, zelfstandig Québec komt de eigen, Franse cultuur beter tot haar recht, vindt men. Velen vrezen dat die ondergesneeuwd dreigt te raken bij het Engelse en Amerikaanse ‘geweld’ van de rest van Canada. Zij voelen zich een achtergestelde minderheid binnen dat grote Canada en willen baas in eigen huis zijn. Wel willen ze na hun afscheiding een economische unie met de rest van Canada. In de afgelopen honderd jaar zijn die cultuurverschillen diverse keren aan het licht getreden, zoals bij besluiten over industrialisering en plattelandsontwikkeling en betreffende de invloed van de kerk bij onderwijs en sociale ondersteuning. Maar vooral de vraag wie culturele verdragen met Frankrijk mocht sluiten, deed veel stof opwaaien.

President De Gaulle

De toenmalige Franse president Charles de Gaulle stookte dat vuurtje in 1967 nog eens flink op bij een bezoek aan de wereldtentoonstelling in Montréal. Op 24 juli sprak hij de bevolking toe vanaf het balkon van het stadhuis. Daarbij gebruikte hij woorden als “vive Montréal, vive le Québec, vive le Québec libre”. Vooral dat laatste sloeg in. “Vive le Québec libre” kan worden uitgelegd als “lang leve een vrij Québec” maar ook als “lang leve een onafhankelijk Québec”. De Canadese regering beschouwde dat als een inmenging in een binnenlandse aangelegenheid, het aanmoedigen van een kleine minderheid van de Canadese bevolking en een provocatie die tot doel had Canada te vernietigen. Gevolg was dat de Franse president zijn bezoek aan Canada voortijdig moest beëindigen.

Aanslagen

Daarna begonnen onder de bevolking afscheidingsbewegingen te ontstaan. Eén daarvan was het Front de Libération du Québec, het bevrijdingsfront van Québec. Dat ging over tot terroristische acties, waaronder in 1970 het ontvoeren en zelfs vermoorden van politici. Op verzoek van de Québec-regering kondigde de toenmalige federale regering van Pierre Trudeau daarop in Montréal en Ville de Québec de staat van beleg af. Het Canadese leger trok beide steden binnen om de orde te herstellen en de daders te arresteren.

Aparte samenleving

Tegenwoordig blijft het beperkt tot vechten met woorden. De Canadese regering probeert steeds weer samen met de provincies en territoria tot oplossingen te komen om Québec zo goed mogelijk binnen de federatie te kunnen laten functioneren. Het Canadese parlement heeft zelfs een resolutie vastgesteld waarin Québec wordt erkend als een aparte, onmiskenbare, duidelijk waarneembare samenleving. Van een nieuw referendum over afscheiding zal voorlopig geen sprake zijn. Uit enquêtes en bij nationale en provinciale verkiezingen blijkt keer op keer dat de inwoners van Québec niet (meer) op afscheiding zitten te wachten.

 

Gerelateerde onderwerpen

  • De regering van Canada

    Parlementsgebouwen in Ottawa in de Canadese provincie Ontario (foto: Ronald de Lange)
    Het parlementaire systeem van Canada is gebaseerd op het Britse. De parlementen van federatie (het hele land) en deelstaten (provincies en territoria) zijn de...