De talen van Canada

Officieel is Canada tweetalig, Engels en Frans. Maar de inheemse bevolkingsgroepen en immigranten houden hun moedertalen levend. Veel buitenlanders denken dat Canada Franstalig is. Dat geldt echter voor maar een kwart van de inwoners. De rest spreekt Engels. De federale overheid ondersteunt het instandhouden van het Frans wel door subsidiëring van culturele instellingen en door stimulering van het leren van Frans als tweede taal. Alle federale overheidsinstituten moeten hun diensten in beide talen aanbieden.

De provincie Québec is voor het grootste deel Franstalig, New Brunswick, Nova Scotia, Prince Edward Island en het Island of Newfoundland (van de provincie Newfoundland and Labrador) hebben enkele Franstalige streken; een overblijfsel uit de Acadische tijd. In de andere provincies zijn verspreid voorkomende groepen Franstalige mensen. New Brunswick is de enige provincie die officieel tweetalig is. Daar heeft ongeveer een derde van de inwoners Frans als moedertaal. Ontario heeft eveneens enkele Franstalige gebieden. Canada's hoofdstad Ottawa is officieel Engels- en Franstalig en dat is ook aan de borden te zien. Ook in Toronto zul je vel borden in twee talen (Engels en Frans) tegenkomen. Dat is vooral om de bezoekers van dienst te zijn.

Vooral in de Atlantische provincies zijn veel plaatsnamen en persoonsnamen van oorsprong Gaelisch of Keltisch. Dat verwijst naar de Schotse en Ierse afkomst. Gaelisch werd in Ierland en Schotland gesproken, en is er vaak ook nu nog te horen. In het noorden van Québec en van Labrador (van de provincie Newfoundland and Labrador) spreken de Inuit hun eigen taal Inuktitut.

Verschillen

Het Frans in Québec is niet op alle gebieden hetzelfde Frans als in Frankrijk. Het heeft zich via een eigen weg ontwikkeld sinds de eerste Franse kolonisten in de zeventiende eeuw aankwamen in wat nu Canada is. De basis en de meeste woorden komen echter wel met het Europese Frans overeen. Wie zich in Frankrijk kan redden, zal ook in Québec niet veel problemen tegenkomen. Andersom is vaak moeilijker.

Ook het Engels heeft een eigen weg gevolgd, los van moederland Engeland. Er zijn woorden die een andere betekenis hebben dan in Groot-Brittannië of er worden andere woorden gebruikt voor hetzelfde begrip. Een emmer bijvoorbeeld is in Engeland een ‘bucket’, maar in Canada wordt die een ‘pail’ genoemd. De kofferbak van een auto is in Engeland een ‘boot’ en in Canada een ‘trunk’. Een koffer is in Brits-Engels een ‘trunk’, maar in Canadees-Engels een ‘suitcase’.

In het benoemen van zaken worden dingen ook vaak anders benaderd. Vooral bij het tellen van de etages in een gebouw kan dat wel eens lastig zijn. In België en Nederland zijn we gewend dat de eerste verdieping de etage boven de begane grond is. In het Engelstalige deel van Canada is de begane grond echter de first floor; de eerste verdieping is de second floor, et cetera. De 13th floor wil nog wel eens ontbreken: bijgelovigheid. In Québec is het wel vergelijkbaar met Nederland en België. De begane grond heet daar ‘rez de chaussée’ en de eerste verdieping is ‘premier etage’.

In de praktijk van alledag zal de taal echter niet veel problemen geven. De gemiddelde Canadees is uiterst begripvol en zal eventueel helpen de goede woorden te vinden. Met het Engels dat in Nederland en België op de scholen wordt geleerd, kom je een heel eind. Algauw zul je een compliment krijgen voor het uitstekende Engels dat je spreekt, ook al zit het vol fouten. Is wat je zegt niet helemaal duidelijk of zeg je wat verkeerd, dan herhalen ze wat ze denken wat je bedoelt. In het Franstalige Québec ligt dit iets moeilijker. Sommigen vertikken het Engels te spreken; anderen willen je Europese Frans gewoon niet begrijpen. In de toeristische gebieden en bij de bezienswaardigheden en attracties spreken ze evenwel over het algemeen goed Engels.


  • Omgangsvormen in Canada

    Zakjes voor hondenpoep in Ville de Québec in de Canadese provincie Québec (foto: Ronald de Lange)
    De gemiddelde Canadees is heel behulpzaam, voorkomend, complimenteus, tolerant en zorgzaam. Hij en zij is ook een ‘easy going’ persoon. Je moet je niet al te...
  • Waar de mensen in Canada wonen

    Centrum Toronto in de Canadese provincie Ontario (foto Ronald de Lange)
    In 1998 passeerde het aantal inwoners in heel Canada de dertig miljoen. Vijf jaar later was het een miljoen meer, in 2010 waren het er volgens nieuwe schattingen...