Yaguajay

Camilo Cienfuegos en Fidel Castro
Camilo Cienfuegos en Fidel Castro

Een stad waar weinig te beleven valt met zo’n 60.000 inwoners. Gesticht in 1847 en in 1879 als stad in de registers opgenomen. Echter, de stad was van belangrijke betekenis bij de totstandkoming van het huidige Cuba. De slag om Yaguajay in 1958 was een van de moeilijkste, maar ook een van de belangrijkste tijdens de revolutie. De val van de stad betekende een geweldige ruggensteun voor de troepen van Che Guevara tijdens hun tocht naar Santa Clara. Het revolutionaire ‘leger’ bestond aanvankelijk uit 60 man maar tijdens de tocht naar de stad sloten zich nog eens zo’n 400 man bij de troepen aan. Bevelhebber was de goede vriend van Fidel Castro: Camilo Cienfuegos.

Hij zag echter geen kans om de troepen van Batista, ongeveer 250 manschappen onder bevel van de Cubaans-Chinese kapitein Alfredo Abon Lee, uit de stad te verdrijven. Camilo verzon een list en bouwde een landbouwtrekker om tot een tank met als kanon een vlammenwerper. Het maakte allemaal geen indruk op Lee en de bevolking had zwaar onder de gevechten te lijden. Pas nadat de troepen van Batista letterlijk hun laatste kruit hadden verschoten kwam Yaguajay in handen van Camilo. Hij werd als verlosser binnengehaald en ging sinds die tijd als ‘held van Yaguajay’ door het leven. In het stedelijk museum vindt u veel over deze geschiedenis terug.

Camilo Cienfuegos Gorriarán (1932-1959)

Camilo, zoals hij algemeen bekend staat, werd geboren in Havana op 6 februari 1932. Hij hoorde bij de groep van Cubanen die samen met Fidel en Raúl Castro en Che Guevara na de landing met de Granma zich hergroepeerden in de bergen van de Sierra Maestra. Hij werd een van de beste vrienden van Fidel Castro die hem omvormde van een man die op alles schoot wat bewoog tot een strateeg van grote klasse. In 1958 werd hij bevorderd tot ‘commandante’ en kreeg hij het bevel over de derde colonne, een legereenheid van ongeveer 700 man. De andere twee colonnes stonden onder leiding van de veel bekender geworden Che Guevara en van Jaime Vega. De colonne van de laatste werd tijdens de opmars in de richting van Santa Clara door de troepen van Batista in een hinderlaag gelokt en uitgeschakeld. De eenheden van Che en Camilo trokken afzonderlijk naar het westen waarbij Che zich vooral richtte op de grote stad Santa Clara en Camilo op het veel kleinere, maar in strategisch opzicht niet minder belangrijke, Yaguajay. De strijd was lang en heftig en Camilo kwam uiteindelijk als overwinnaar uit de strijd dankzij het gebrek aan munitie bij de troepen van Batista onder leiding van kapitein Lee (lees voor meer details de beschrijving bij Yaguajay). Camilo kreeg de bijnaam ‘Held van Yaguajay’. Het succes van beide colonnes legde de basis voor het slagen van de revolutie en het vertrek van Batista. Camilo leidde de intocht in Havana en zijn troepen (slechts 500 man) ontwapenden meer dan 10.000 soldaten van Batista.

Na de revolutie kwam hij bij het opperbevel van het leger en hield zich in die functie vooral bezig met de ‘zuivering’ onder contrarevolutionairen. Verder was hij belast met de hervorming van de landbouw. Zijn politieke houding was niet onomstreden, er wordt zelfs beweerd dat hij een anticommunist was en allerminst een aanhanger van de socialistische idealen. Hij zou meer tot het marxisme neigen, zoals Che Guevara, dan tot het leninisme van Fidel Castro. 

Kort na zijn installatie als president hield Fidel Castro een van zijn beroemde lange redevoeringen op de Plaza de la Revolución, aangehoord en toegejuicht door bijna twee miljoen Cubanen. Op enig moment verscheen Camilo op het plein, aanvankelijk zonder herkend te worden. Toen enkele van de toehoorders in de gaten kregen wie het was, ging zijn naam als een lopend vuurtje door de massa. Schoorvoetend ontstond een applaus, resulterend in een geweldige ovatie. Fidel Castro, aanvankelijk ontstemd, onderkende wat er aan de hand was en toen de menigte zich weer opmaakte om aandacht aan zijn toespraak te schenken sprak hij de woorden: ‘Comó está Camilo?’ (hoe gaat het Camilo?), waarop deze antwoordde: ‘Vas bien Fidel’ (Het gaat goed Fidel). Waarna Castro zijn rede voortzette.

Tijdens een vlucht met een Cessna van Camagüey naar Havana op 28 oktober 1959 verongelukte het toestel boven de Caribische Zee en niemand heeft ooit meer iets van Camilo gehoord. Vooral gevluchte Cubanen in Florida beweerden dat Fidel Castro de Cubaanse luchtmacht opdracht had gegeven om het vliegtuig uit de lucht te schieten maar dat is altijd door hem ontkend en ook nooit bewezen. Historici die het verhaal diepgaand onderzochten kwamen dan ook tot de conclusie dat het een ongeluk geweest moet zijn. De dag dat hij verdween werd uitgeroepen tot nationale feestdag en kinderen werpen op die dag bloemen in de Caribische Zee en roepen daarbij ‘Una flora para Camilo’ (een bloem voor Camilo).

Op de Plaza de la Revolución in Havana ziet u twee geweldige portretten. Dat het ene (het portret op het ministerie van Binnenlandse Zaken) dat van Che is, is overduidelijk. Het portret op het ministerie van Communicatie is dat van Camilo en werd pas in de jaren negentig aangebracht. Het onderschrift? ‘Vas bien Fidel’. 

Bestemmingen in de omgeving van Yaguajay

  • De stad Sancti Spíritus

    Sancti Spíritus, vele koloniale stijlen
    Een plaats die maar door weinig mensen wordt bezocht. Het is ook niet het toonbeeld van architectonische schoonheid die kenmerkend is voor bijvoorbeeld Trinidad...
  • Het Escambray gebergte

    Sierra de Escambray
    De een wil afdalen in de diepte van de zee, de ander zoekt het liever wat hogerop. Het kan allemaal rond Trinidad. Een dag rondkijken op de hellingen van de...
  • Playa Ancón

    Zonsopgang op de Playa Ancón
    Een dag op of aan zee behoort eveneens tot de mogelijkheden. Het populaire strand van Trinidad heet Playa Ancón, een landtong op ruim tien kilometer buiten de...
  • Trinidad

    Trinidad, Plaza Mayor
    In januari 1514 stichtte Diego Velázquez op de plaats van het indiaanse dorp Guamahaya Trinidad onder de naam Villa de la Santísima Trinidad. De Spanjaarden...
  • Valle San Luís

    Palacio Iznaga, Valle San Luís
    Natuurlijk moet u een bezoek brengen aan de Valle San Luís, nét als de stad Trinidad, door de UNESCO uitgeroepen tot cultureel erfgoed van de mensheid. Officieel...