Bezienswaardigheden Emsland

Landschap nabij Borken
Landschap nabij Borken

Het Emsland (in het Nederlands ook wel aangeduid als Eemsland) is, net als Graafschap Bentheim en het Osnabrücker Land, een zogenaamd Landkreis, wij zouden zeggen een district, een bestuurlijke eenheid waarin verschillende gemeentes zijn ondergebracht en waarvan het bestuurlijke niveau iets hoger ligt dan het bestuurlijke niveau van een gemeente. Het maakt deel uit van de Duitse deelstaat Nedersaksen, bestuurlijk gezien weer een niveau hoger. Tot aan de hereniging van Oost- en West-Duitsland was Emsland met zijn 2.881 km² de grootste Landkreis van (West) Duitsland. In zijn huidige vorm ontstond Emsland op 1 augustus 1977 bij de herindeling van Nedersaksen. Daarvoor omvatte het drie Landkreisen, t.w. Aschendorf-Hümmling, Meppen en Lingen. Het aantal inwoners van Emsland bedraagt ongeveer 316.000 mensen (2015).

Je vindt Emsland direct aan de noordelijke Nederlandse oostgrens, ruwweg ten oosten van de provincies Groningen en Drenthe. Vanuit Duits oogpunt bezien ligt het oostelijk en noordoostelijk van Graafschap Bentheim en ten westen en ten noordwesten van het Osnabrücker Land.

De hoofdstad van Emsland is Meppen. Het aantal inwoners bedraagt bijna 315.000 (2012), wat neerkomt op een bevolkingsdichtheid van ongeveer 110 inwoners per km². Het is een zeer waterrijk gebied en het betrekkelijk grote aantal inwoners per km² wordt veroorzaakt door enkele grotere gemeenten, zoals Papenburg, Meppen en Lingen. In totaal zijn er 60 gemeenten binnen de grenzen van Emsland.

Historisch overzicht

Het zal duidelijk zijn dat de geschiedenis van Emsland nog maar jong is. Het waren aparte delen waarover het Prinsbisdom Münster de scepter zwaaide tot 1803, toen het om economische redenen tot het hertogdom Arenberg ging behoren. Toen kwam, ook in Duitsland, de Franse tijd en het gebied werd in 1810 ingelijfd bij het Eerste Franse Keizerrijk. Dat duurde tot het einde van de Napoleontische tijd in 1815, het jaar waarin Emsland werd ingedeeld bij het koninkrijk Hannover. De legers van Hannover waren mede-overwinnaars van de Franse legers gedurende de slag bij Waterloo en je zou dus kunnen zeggen dat Emsland voor de Hannoveranen 'oorlogsbuit' was. Uit al die tijden zijn nog wel sporen in Emsland aanwezig, voor zover van belang terug te vinden bij de beschrijving van de historie van enkele Emslandse gemeenten.

De geschiedenis van sommige steden gaat terug tot in de 10e eeuw, maar er woonden al veel langer mensen in het gebied. Er zijn hunebedden blootgelegd die ouder zijn dan 5000 jaar. De naam Emsland duikt voor het eerst op in geschriften uit het einde van de 13e eeuw. Afgezanten van de bisschop van Münster hadden al in 1240 melding gemaakt van de wenselijkheid om het gebied in te lijven, maar het duurde tot 1252 voordat het er daadwerkelijk van kwam door de overname van delen van de Ravensberger bezittingen. Geleidelijk aan ging een belangrijk gedeelte van tegenwoordige Emsland tot het prinsbisdom Münster behoren. Geheel gelegen in het stroomgebied van de rivier Ems, is de naam gemakkelijk te verklaren. Aan het einde van de 14e eeuw werd Meppen aangewezen als zetel van de bisschoppelijke vertegenwoordiger. Omdat van daaruit recht werd gesproken sprak men van 'Amstgericht Meppen', een belangrijke titel voor een stad waaraan tal van privileges verbonden waren en ook de directe oorzaak vormde tot de aanwijzing van Meppen als 'hoofdstad' van Emsland.

N.B. Van niet alle, niet door de auteur gemaakte afbeeldingen, kon de rechthebbende worden achterhaald. Indien gewenst wordt de afbeelding verwijderd of de naam van de rechthebbende eraan toegevoegd.

  • Dörpen

    Heeder See bij Dörpen
    Dörpen is een zogenaamde 'Samtgemeinde', ontstaan in 1973, wat zoveel wil zeggen dat toen een aantal dorpen bij elkaar gebracht is om als één gemeente verder te...
  • Emsbüren

    Autowelt Emsbüren
    Emsbüren ligt in het zuiden van Emsland, noordoostelijk van Bad Bentheim en Oldenzaal. Het is geen Samtgemeinde, maar vormt de kern van een aantal dorpsdelen (...
  • Freren

    Hunnebedden bij Freren
    Als je vanuit Lingen naar het oosten rijdt via de B214 dan kom je vanzelf in Freren. Het ligt aan de grens met Osnabrückerland tegen de oude Hanzestad Fürstenau...
  • Geeste

    Moorland bij Geeste
    Met Meppen in het noorden en Lingen in het zuiden, kun je gerust zeggen dat Geeste centraal in Emsland gelegen is. Het plaatsje met ruim 11.000 inwoners (2015),...
  • Haren (Ems)

    Jachthaven Haren (Ems)
    Er zijn meerdere plaatsen in Duitsland met dezelfde naam, vandaar dat Haren in Emsland altijd wordt aangeduid als 'Haren (Ems)'. Als je bij Ter Apel de grens...
  • Haselünne

    Jeneverstad Haselünne
    In het hart van Emsland ligt Haselünne, sinds de 15e eeuw een Hanzestad vooral bekend als een van de centra waar sinds mensenheugenis jenever wordt gestookt....
  • Herzlake

    In het uiterste oosten van Emsland, oostelijk van Meppen en Haselünne, ligt het dorpje Herzlake, doorkruist door de rivier Hase. Het dorp telt ruim 4200 inwoners...
  • Lathen

    Hengelsport
    De Samtgemeinde Lathen bestaat uit Fresenburg, Lathen, Niederlangen, Oberlangen, Renkenberge en Sustrum. Zoals zovele andere gemeenten in dit gebied ontstond...
  • Lengerich

    Lengerich in het voorjaar
    Met ruim 2.600 inwoners (2012) behoort Lengerich niet bepaald tot de grootste gemeente van Emsland, maar voor tochten in Emsland en het aan Lengerich grenzende...
  • Lingen

    Gemeentehuis van Lingen
    Emsland telt vele kleine, al dan niet samengevoegde, gemeenten. Lingen is echter een stad waar je niet omheen kunt, het is, met meer dan 52.000 inwoners (2015),...
  • Meppen

    Waar Ems en Hare elkaar ontmoeten
    In het westen van het Emsland ligt de oude vestingstad (Stadt) Meppen op maar 20 km van de Nederlandse grens, ruwweg ten zuidoosten van Emmen, waar de rivieren...
  • Nordhümmling

    Ontspannen aan de Erikasee
    In het uiterste noordoosten van Emsland ligt Nordhümmling, een Samtgemeinde waartoe Bockhorst, Breddenberg, Esterwegen, Hilkenbrook en Surwold behoren. Er wonen...
  • Papenburg

    19e Hole in zicht
    Stadt Papenburg is de oudste en de langste veenkolonie van Duitsland, de stad ligt in het uiterste noorden van Emsland. Niet minder dan 40 kilometer vaarweg...
  • Rhede (Ems)

    Landwirtschaftsmuseum Rhede
    Ook de naam Rhede komt meerder malen voor in Duitsland, vandaar dat ook hier, net als bij Haren altijd (Ems) aan de naam wordt toegevoegd. Je vindt de plaats in...
  • Salzbergen

    Rivier Ems
    Ten oosten van Bad Bentheim, in het uiterste zuiden van Emsland, ligt Salzbergen. Sinds 1865 heeft Salzbergen belangrijke banden met Nederland. In dat jaar werd...
  • Sögel

    Schloss Clemenswerth
    Zoals veel andere plaatsen is ook Sögel een Samtgemeinde. Het is samengevoegd met de vroegere zelfstandige gemeenten Börger, Gross Berssen, Klein Berssen, Hüven...
  • Spelle

    Venhaus in Spelle
    Samen met Lünne en Schapen vormt Spelle een Samtgemeinde, waar ruim 8800 mensen wonen (2015). Het ligt in het uiterste zuiden van Emsland, oostelijk van Bad...
  • Twist

    Erdöl-Erdgas Museum
    Klem tegen de Nederlandse grens aan, oostelijk van Klazinaveen, ligt Twist. Net als in dezelfde omgeving in Nederland, is het een wingebied voor aardolie en -gas...
  • Werlte

    Hoogen Stainer
    In het uiterste oosten van Emsland lig de Samtgemeinde Werlte waartoe ook Lahn, Lorup, Rastdorf en Vrees behoren. Het herbergt bijna 10.000 inwoners (2015).Al...