Gevoelige kwesties

De situatie tussen Griekenland en Turkije ligt nog steeds gevoelig
De situatie tussen Griekenland en Turkije ligt nog steeds gevoelig

De grenzen van het moderne Griekenland zijn niet helemaal tot ieders tevredenheid. Tot op de dag van vandaag zorgen bijvoorbeeld de verhouding met Turkije en de kwestie Macedonië voor verhitte discussies in de kafenía. Een goed advies: ga er niet over in discussie, want: de Grieken zijn zeer overtuigd van hun gelijk en kunnen erg emotioneel erover worden.

Turkije is nog steeds een heikel punt. Uiteraard wegens de eeuwenlange overheersing door het Ottomaanse Rijk, maar vooral het Grieks -Turkse conflict over de bovengenoemde deportaties in 1923 zitten nog steeds hoog. Hoewel flink op leeftijd zijn veel Grieken die de volksverhuizing meegemaakt hebben, nog in leven en koesteren ze nog steeds bittere gevoelens jegens het buurland.

De vijandigheid richting Turkije is enigszins geluwd sinds Griekenland een grote hulpoperatie op touw zette om de Turkse slachtoffers van de enorme aardbeving in 1999 te helpen. Ook heeft het zijn veto tegen de toetreding van Turkije tot de EU teruggetrokken. Met het buurland worden steeds meer vriendschappelijke banden aangeknoopt, vooral op cultureel gebied. Muziek bijvoorbeeld. Enkele populaire Griekse artiesten hebben al liedjes opgenomen met Turkse vakgenoten. Maar, het bestellen van een Turkse koffie in plaats van een ellinikó, wat vanzelfsprekend Griekse koffie betekent, is uit den boze.

Op de Griekse eilanden die vlak voor de Turkse kust liggen, worden de overburen nog steeds met argusogen bekeken. Streng bewaakte militaire bases aan beide kanten zorgen voor veel machtsvertoon. Ook conflicten over het militaire gebruik van het luchtruim komen nog voor.

Gaat het in Griekenland slecht met het toerisme, dan is dat uiteraard de schuld van Turkije met zijn all inclusive-formules en goedkoop massatoerisme. Dagtochtjes die vanaf de eilanden kunnen worden ondernomen naar Turkije, worden door de plaatselijke gidsen niet echt gestimuleerd. Uit de mond van een hostess op het eiland Chios tekende ik het volgende citaat op: ‘U kunt natuurlijk ook een bezoekje brengen aan onze Turkse ‘vrienden', maar waarom zou u als u op zo’n mooi eiland als dat van ons verblijft?' Hoe ze het woord ‘vrienden' uitsprak is niet op te schrijven, maar het klonk in ieder geval weinig vriendschappelijk. Daarna legde ze omstandig uit dat je een visum nodig hebt om de Turkse kust te bereiken en dat je er niet weg zou komen zonder een gedwongen bezoek aan een tapijtenfabriek met bijbehorende verplichte aankoop.

Skopje

Macedonië is nog zo’n gevoelig punt. Na de Tweede Wereldoorlog werd de regio Macedonië verdeeld tussen Griekenland en Joegoslavië, maar veel Grieken zijn het daar nog steeds niet mee eens. De Grieken weigeren het buurland dat sinds 1991 onafhankelijk is onder de naam Macedonië te erkennen. Zogezegd uit angst dat het wellicht aanspraak zou kunnen gaan maken op de streek in Noord-Griekenland die dezelfde naam draagt. Die angst is er overigens ook andersom. Het piepkleine economisch en politiek onstabiele ex-Joegoslavisch republiekje is als de dood dat het onder de voet wordt gelopen door zijn grote buur. Griekenland is overigens niet het enige land dat aanspraak zegt te maken op de republiek. Ook Albanië en Bulgarije claimen dit stukje Balkan.

Officieel heet Macedonië nu de Voormalige Joegoslavische republiek Macedonië (FYROM in het Engels). Toch ligt zelfs die naam moeilijk bij de gevoelige Grieken en zelf noemen ze het buurland meestal Skópia, naar de hoofdstad Skopje. Nederland heeft in 1991 nog te kampen gehad met een Griekse handelsboycot omdat het de naam Macedonië wel erkende.

Een andere voormalige Joegoslavische republiek kan dan weer niets fout doen in de ogen van de Grieken, namelijk orthodox broeder Servië. Deze vriendschap die er al van oudsher is, maakte Griekenland begin jaren negentig niet zo populair binnen de EU omdat het in het Joegoslaviëconflict steevast de zijde van Servië koos. Met de Serven hebben de Grieken ook hun redelijk negatieve houding tegen de Verenigde Staten gemeen.

Gerelateerde onderwerpen

  • De grote catastrofe

    Slag van Sangarios in 1921
    Zij aan zij met Servië vecht Griekenland in 1912 en 1913 in de Balkanoorlogen tegen de Turken om stukken land te heroveren. Het noorden van Griekenland (...
  • De Johannieters

    Paleis van de Grootmeester van de Johannieters van Rhodos
    Het was de tijd van de kruistochten van de westerse kruisvaarders. In 1204 tijdens de vierde kruistocht veroverden zij Constantinopel en stichtten er het...
  • Dwepen met de oudheid

    Lord Byron op zijn sterfbed
    Het Ottomaanse rijk verzwakte in de achttiende eeuw en werd ook wel ‘de zieke oude man van Europa' genoemd. In 1821 kwamen de Grieken massaal in opstand tegen de...
  • Een eiland voor elke God

    Beeldhouwwerk van de tempel van Zeus in Olympia
    De vroegste geschiedenis van Griekenland is sterk verweven met de Griekse mythen en sagen, de fantastische verhalen over goden en halfgoden die verantwoordelijk...
  • Filippos en Alexander

    Het beroemde beeld van Afrodite (De Venus van Milo)
    De grootste tegenstander en tegenpool van Athene was de stadstaat Sparta. De inwoners werden van kinds af aan getraind in gehoorzaamheid en krijgskunst. Het was...
  • Het Byzantijnse rijk

    In de Byzantijnse periode waren veel vijandelijke invallen
    Na Alexanders dood viel zijn rijk snel uiteen en kwam Griekenland vier eeuwen lang onder Romeins bewind. In 330 n.Chr. verplaatste de Romeinse keizer Constantijn...
  • Islam en Haremmeisjes

    Griekse jongeren die worden bekeerd tot de Islam
    Maar liefst tot 1833 overheersten de Turken Griekenland. De Ottomanen veroverden Constantinopel (het huidige Istanbul) in 1453 en Griekenland wordt vanaf dan...
  • Mix van culturen

    Olympische spelen 2004 in Griekenland
    Griekenland zoals wij dat nu kennen bestaat zo’n zestig jaar. Pas in 1947 toen Italië de eilanden Kos en Rhodos afstond, werden de grenzen zoals ze nu zijn....
  • Mussolini’s droom

    Hier liggen slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog op het Griekse eiland Rhodos
    Eigenlijk had Griekenland niets met de Tweede Wereldoorlog te maken willen hebben. Het land besloot neutraal te blijven, maar had buiten Italië gerekend....
  • Roerige tijden

    Papagos, opperbevelhebber van het Griekse leger die de Griekse volksbeweging oprichtte en in 1952 premier werd
    De roerige tijden zouden na de tweede Wereldoorlog nog steeds niet voorbij zijn voor Griekenland. Het land kwam in een Burgeroorlog terecht die tot 1949 duurde....
  • Vazen

    Archaïstische kunst
    De Doriërs hadden in de elfde eeuw v.Chr. de touwtjes in handen op de Peleponnesos en op Kreta. Hun machtscentrum was Sparta. Grootste tegenstander van Sparta...
  • Wrede koning

    Paard van Troje
    De bewoners van de Cycladen hadden het 3000 v.Chr. voor het zeggen in het Middellands Zeegebied. Ze dreven handel met het Midden--Oosten, Noord--Afrika en zelfs...