Vissen en andere waterdieren

De IJslandse rivieren wemelen van zalm, terwijl forel en bergforel in overvloed aanwezig zijn in meren en beken. Twee andere soorten zoetwatervissen zijn ook aanwezig: paling en de driedoornige stekelbaars. Geen van deze 5 soorten zijn van oorsprong zoetwatervissen, maar zij vertegenwoordigen enigszins de zeesoorten, die zichzelf hebben ingesteld op het leven in zoet water. Het plankton in de IJslandse wateren zorgt voor optimale omstandigheden voor een rijke zeefauna.

Er zijn ongeveer 150 soorten zoutwatervissen, hoewel van maar 66 soorten met zekerheid bekend is dat ze zich in de IJslandse wateren voortplanten. De belangrijkste grondvissoorten vormen de basis voor de visindustrie: kabeljauw, schelvis, koolvis, roodbaars, Groenlandse heilbot, leng, schol, zeewolf en tandvis. De aan de oppervlakte levende vissen worden gedomineerd door haring en lodde, terwijl de belangrijkste schelpdieren bestaan uit garnalen, kammossel, Noorse zeekreeft en IJslandse mossel. Onlangs zijn de oceaansoorten rond en voorbij de 200-mijls visserijgrens bestudeerd en gevangen, waaronder roodbaars (waarvan nu bekend is dat ze in enorme hoeveelheden voorkomen), orange roughy, grenadier en grote zilverspiering.

Walvis

Er leven 17 verschillende soorten walvissen in de IJslandse wateren. Tot 1986 werden in de zomer grote aantallen walvissen gevangen en intussen wordt een aantal soorten niet langer meer met uitsterven bedreigd. Walvissen zijn geliefd door velen, maar gezien door weinigen. Dit is waarschijnlijk de meest treffende beschrijving van deze bewoners van de grote oceanen. De walvissen (hoewel het geen vissen, maar zoogdieren zijn) schijnen het best naar hun zin te hebben in de heldere, niet-vervuilde wateren rondom IJsland.

De bekendste soorten zijn:

Mink (8-10 meter)

Op deze soort werd het meest gejaagd, sinds 2006 ook weer door IJsland. Wereldwijd zijn er tussen de 0,6 en 1,3 miljoen exemplaren.

Sei (13-16 meter)

Deze slanke walvis werd bejaagd in de jaren zestig van de vorige eeuw toen de blue, fin en humpback walvissen met uitsterven werden bedreigd. Meer dan 200.000 werden er in de 20e eeuw gedood, waarvan de helft in een tijdsbestek van slechts 12 jaar.

Sperm (15-20 meter)

Beroemd door de Moby Dick films, maar al vanaf de 17e eeuw bejaagd. Rond 1940 waren er 2 miljoen exemplaren, maar door de commerciële walvisjacht daalde het aantal sterk.

Bryde (13-16 meter)

Deze dieren leven in tropische en subtropische gebieden en worden niet bedreigd. Het aantal wordt geschat op ca 80.000.

Humpback (11-18 meter)

Een van de bekendste soorten door het gezang en de acrobatische toeren die uitgehaald worden. Het geschatte aantal bedraagt 14.000.

Fin (18-26 meter)

Na de blauwe vinvis is dit de grootste walvis. Het zijn snelle zwemmers en kunnen maar liefst 100 jaar oud worden. Er zijn er nu nog 170.000.

Bovenstaande namen zijn in het Engels, omdat het walvistoerisme op IJsland ook de Engelse naam hanteert. De kans er een te zien tijdens deze speciaal georganiseerde boottochten is vrij groot. Het noordelijk gelegen Húsavík is de hoofdstad van de ‘whalewatching’ tours, maar ook vanuit Reykjavík en Grindavík zijn deze tochten mogelijk. Na een oponthoud van vele jaren is in 2006 weer begonnen met de walvisjacht, onder de dekmantel ‘voor wetenschappelijke doeleinden’.

Zalm

Zalmen zijn trekkers. Zij worden geboren in rivieren en trekken op heel jonge leeftijd naar zee. Na een jaar of 6 à 7 zijn ze volwassen. Ze houden dan op met eten en keren terug naar hun geboorteplaats. Daar paren ze, waarna ze sterven. De laatste tijd echter ziet men meer en meer ondermaatse, mannelijke zalmen de rivieren optrekken, richting paaigebied. De dieren zijn nauwelijks 2 jaar oud en toch al geslachtsrijp. Als deze kleintjes even de kans zien, glippen ze tussen hun grote soortgenoten door en bevruchten de door de vrouwtjes gelegde eieren.

Deze kleine zalmen geven zo hun enigszins afwijkende erfelijke eigenschappen door aan het nageslacht. Daardoor zullen er steeds meer kleine, vroegrijpe zalmen komen, die nauwelijks enige commerciële waarde hebben. Voor de vissers is dat een kwalijke zaak, maar de zalmen zelf zouden er wel eens groot voordeel van kunnen hebben. Als de zalmvangst niet meer lonend is, zullen de dieren verder ongemoeid worden gelaten. Klein en vroegrijp betekent voor hen immers een grotere kans om te overleven.

Zeedieren en vissoorten

Ook omdat de IJslandse restaurants vele vissoorten op de uitstekende menukaart hebben staan, volgt hier een uitgebreid viertalig overzicht van de zeedieren, die in de IJslandse wateren voorkomen.

LatijnEngelsNederlandsIJslandsLengte in cm
Anarhichas lupusCatfishZeewolfSteinbítur60-110
Argentina silusGreater silversmeltZilverspieringStóri gulllax50-60
Artica islandicaIceland CyprineNoordkrompKúfskel10-11
Brosmes brosmeTusk, CuskTandvisKeila40-90
Buccinum undatumCommon welkWulkBeitukónguri
Chimaera monstiosaRat tailGeirnyt80-120
Chlamys islandicaIceland scallopIJslandse kammosselHörpudiskur
Clupea herangusHerringHaringSíld30-40
Coryphaenoides rupestrisRoundnose grenadierGrenadierSlétthali100-150
Cyclopterus lumpusLumpsuckerSnotolfHrognkelsi,
hrygna (grásleppa) of
haengur (raudmagi)
40-50

30-40
Gadus morhuaCodKabeljauwThorskur70-110
Glyptocephalus cynoglossusWitchAalbotLanglúra35-50
Hippoglossus hippoglossusHalibutHeilbotHeilagfiski,
Flydra (Lúda)
150-200
Hoplostethus atlanticusOrange roughy-Búrfiskur40-60
Hyas araneusCommon spidercrabZeekrabTrjónukrabbi
Lepidorhombus whiff-iagonisMegrim, WhiffScharreltongStórkjafta40-50
Limanda limandaDabScharSandkoli25-35
Lithodes majaNorthern stonecrabNoordse steencrabGaddakrabbi
Lophius piscatoriusAnglerfish, MonkfishEngelvisSkötuselur1-2
Mallotu villosusCapelinLoddeLodna16-18
Melanogrammus aeglefinusHaddockSchelvisysa60-70
Merlangius merlangusWhitingWijtingLysa20-50
Micromesistius poutassouBlue whiting-Kolmunni40-50
Microstomus kittLemon SoleTongscharThykkvalúra20-40
Molva dypterygia dypterygiaBlue lingBlauwe kabeljauwBlálanga100-150
Molva molvaLingLeng (soort kabeljauw)Langa100-150
Mytilus edulisMussel / ClamMosselKraeklingur6-8
Nephros NorvegicusNorway lobsterNoorse garnaalLeturhumar
Ommatostrephes todarusSquidPijlinktvisKolkrabbi, Smokkfiskurtot 50
Pandalus borealusShrimp, PrawnGarnaalRaekja
Pleuronectus platessaPlaiceScholSkarkoli, Raudspretta30-50
Pollachius virensSaithe, CoalfishKoolvisUfsi70-100
Raja batisSkatePlatrog, vleetSkata100-150
Raja radiataStarry raySterrenrogTindabykkja, Gaddaskata40-70
Reinhardtius hippoglossidesGreenland halibutGroenlandse heilbotGrálúda, Svartaspraka70-80
Salmo salarSalmonZalmLax65-100
Salmo trutta lacustrisBrown troutMeerforelVatnaurridi40-50
Salmo trutta truttaSea troutZeeforelSjóurridi, Sjóbirtingur45-65
Salvelinus alpinusCharBergforelFjallableikja40-50
Salvelinus alpinusCharZeeforelSjóbleikja40-50
Salvelinus alpinusCharMeerforelVatnableikja/Murta15-20
Sebastes marinusRedfish, Ocean PerchRoodbaarsKarfi (Stóri)30-50
Somniosus microcephalusGreenland sharkGroenlandse haaiHákarl200-400
Squalus acanthiasSpined dogfishHondshaaiHáfur80-100
Strongylo centrotus droebachiensisOursinZee-egelígulker (Skollakoppur)

Gerelateerde onderwerpen

  • Landdieren

    IJslander
    Toen de Vikingen in 874 op IJsland aankwamen hadden ze twee soorten levende bagage uit hun vaderland meegenomen, die tot de dag van vandaag uniek binnen de...