Andere bezienswaardigheden

Fontana Pretoria
Fontana Pretoria (1834-1914)

Vlakbij de Quattro Canti (ZO-kant) staat op het Piazza Pretoria de spectaculaire Fontana Pretoria, gemaakt door de Florentijnse beeldhouwers Fr.Camilliani en Angelo Vagherino in 1544-5, voor de Spaanse onderkoning Don Pedro de Toledo. Deze aanvaardde het bouwsel echter niet; de stad kocht het in 1573. De fontein is versierd met een uitbundige verzameling menselijke naaktbeelden en dierfiguren.

Aan de Z-zijde van het plein staat het Senatorenpaleis, nu stadhuis, uit 1463, maar in barokstijl verbouwd, met o.a. het beeld van Santa Rosalia door Carlo d’Apriles uit 1661. De huidige gevel is van Almeyda en dateert uit 1875. Verder ten O van Quattro Canti, aan de Via Garibaldi, staat het Palazzo Aiutamicristo (help mij, Christus), gebouwd in 1490 door Carnelivari voor een rijke koopman uit Pisa, Giuglielmo Aiutamicristo. Het gebouw heeft loggia’s met twee verdiepingen aan de imposante binnenplaats. De Via Magione, achter het paleis, leidt naar Piazza Magione. In een palmentuin staat de Magionekerk of Santa Trinità, een statig Normandisch gebouw. Keizer Hendrik VI schonk het aan de Duitse Orde als ‘religieus onderdak’ (magione). Na de zware bomschade van 1943 werd de kerk compleet herbouwd. De voorgevel heeft drie deuren, daarboven zijn blinde bogen. Links is het restant van de Normandische kloostergang te zien, met dubbele zuilen en fijnzinnige kapitelen.

De San Francesco d’Assisi is een driebeukige hallenkerk met gotische bogen; binnen staan allegorische beelden van G.Serpotta (1732); de koorbanken uit 1524 zijn fijn besneden. In de Mastrantonio-kapel bij de linkerzijbeuk zijn reliëfs van Fr.Laurana (1468). Links naast de kerk is het Oratorio di San Lorenzo (ca.1550), versierd met stucco door G.Serpotta (ca.1700).

Over de Via Vittorio Emanuele in de richting van de haven passeert men het Marionettenmuseum, met de karakteristieke Siciliaanse ‘pupi’, waarmee nog steeds voorstellingen worden gegeven. De metalen trekpoppen beelden ridders uit, die Saracenen bestrijden, uit de tijd van Karel de Grote.

De Santa Maria della Catena (begin 16e eeuw), genoemd naar de ketting waarmee de haven werd afgesloten, is een fraai voorbeeld van diverse stijlen: laatgotisch, Catalaans, renaissance en barok. De beelden zijn van Vinc.Gagini (16e eeuw). Aan het einde van de Cassarò, bij de haven, staat de Porta Felice (1582). Ten Z van de Catenakerk staat het imposante Palazzo ‘Lo Steri’ Chiaramonte aan Piazza Marina, gebouwd door de machtige Chiaramonte-familie uit Agrigento in de 14e eeuw. Later was het de residentie van de onderkoning (1468-1517). Het gebouw ligt om een binnenplaats; de verdieping heeft mooie ramen met zuilen en arcaden. In de grote hal op de verdieping is een fraai plafond met bijbelse taferelen en hofscènes (14e eeuw).

Ten N van Quattro Canti, aan het einde van de Via Maqueda, ligt Piazza Giuseppe Verdi. Daar staat het grote operagebouw met 3200 plaatsen, het Teatro Massimo, gebouwd door vader en zoon Basile tussen 1875 en 1897. Verder over de Via Ruggero Settimo komen we op Piazza Ruggero Settimo, genoemd naar de president van de kortstondige republiek van 1848. Dit is tegenwoordig het kloppende hart van Palermo: busstation, banken, grote winkels en hotels. Opvallend is hier het culturele centrum Politeama Garibaldi uit ca.1870, gebouwd door Almeyda, met als front een Romeinse triomfboog met een bronzen vierspan erop, werk van Mario Rutelli (1874). De verdieping van dit gebouw huisvest de Galleria d’Arte Moderna, met schilderijen en beelden uit de 19e en 20e eeuw. Achter het Politeama is een ‘Pupi’-theater. Open: di.-za. 9-20, zo. 9-18 u. Van het plein leidt de Via E.Amari naar de haven.

Langs de Via Crispi in ZO richting passeren we de 16e-eeuwse kerk San Giorgio dei Genovesi, gebouwd voor kooplieden en zeelui uit Genua, een renaissancebasiliek met achtkantige koepel. Iets verder naar het ZW, aan de Via Squarcialupo, staat de Santa Zita uit 1369, vernieuwd omstreeks 1600 met een barokfaçade. Het interieur toont nog veel uit de beginperiode, met werk van A.Gagini (1517). Links naast de kerk staat het Oratorio del Rosario di Santa Zita, rijk versierd met stucco door G.Serpotta, o.a. de zeeslag bij Lepanto van 1571 voorstellend. Bij de Via Roma staat ook de San Domenico uit de 13e eeuw, in de 17e eeuw barok verbouwd. De beide torens zijn van 1726. Binnen is er een Pietà van Dom.Gagini uit 1460. In deze kerk kwam het voorlopige parlement van de revolutie van 1848 onder leiding van Ruggero Settimo bijeen. Nu is het een soort Siciliaans Pantheon, met o.a. de graven van de politici Crispi en Settimo, de dichter Meli, de schilder Novelli en de astronoom Piazzi. Door de 14e-eeuwse kloostergang links naast de kerk bereikt men het interessante Museo del Risorgimento, over de geschiedenis van de Italiaanse eenwording tussen 1812 en 1870.

In het Oratorio del Rosario di San Domenico (1578) is stuccowerk te zien van Serpotta en een Madonna met San Domenico van Antonie van Dijck (1628). Wie iets van het echte Palermitaanse volksleven wil zien, kan een wandeling maken door de Via Vucciria, met drukke markten en winkeltjes (voorzichtig, zakkenrollers!).