Selinunte

De oude Griekse stad Selinunte
De opgegraven Griekse stad Selinunte

De opgegraven Griekse stad Selinunte, is met 8 tempels uit de 6e en 5e eeuw v.C. en de Demetertempel één van de grootste en belangrijkste historische locaties van Sicilië. Het ligt aan de zuidwestkust op terrassen boven zee. De Akropolis en de oude stad liggen tussen twee rivieren, de Selinus (nu Modione) en de Hypsas (nu Gorgo di Cottone). Ten Oosten van de Hypsas ligt de tweede groep tempels. Voor onderdak en een strand is men aangewezen op het vissersplaatsje Marinella.

De opgravingen

Daar de archeologen niet zeker waren van de oorspronkelijke bestemming van de tempels, hebben zij ze met letters aangeduid.

De Oostelijke tempels.

Tempel F, de middelste van drie, is de oudste (530 v.C.) en was waarschijnlijk gewijd aan Athene. De stylobaat (grondvlak) is 25x62 m, er zijn 6x14 zuilen van 9-11m, slank met brede kapitelen. Op de oostelijke bovenbouw waren metopen, met scènes uit de strijd tussen goden en giganten. Binnen aan de oostzijde is een tweede rij zuilen, gevolgd door de pronaos (open portaal), de cella en het adyton (heiligdom van de priester), een typerende bouw voor Sicilië.

Tempel G, (520 v.C.) voor Apollo, is een chaotische massa stenen en zuilresten. De basis was 50x110 m en de hoogte was ca. 30 m. Deze tempel was één van de grootste van de oudheid, met 8x17 zuilen. Toen Carthago de stad verwoestte, was de bouw nog niet voltooid.

Tempel E, (465-450 v.C.) aan Hera gewijd, is nu ten dele herbouwd met peristylium en een deel van de bovenbouw. De basis meet 26x68 m, er zijn 6x15 zuilen. De pronaos en de opisthodomos (priesterheiligdom) zijn volgens klassiek-Griekse principes gebouwd. Net als bij de Zeus-tempel van Olympia zijn de metopen plat. De gebeeldhouwde reliëfs zijn nu in het museum van Palermo: Herakles die een Amazone bevecht, het huwelijk van Zeus en Hera, Artemis en Aktaion en Athene en de reus Enkelados. Typisch voor Sicilië is het adyton aan het einde van de cella. Er is een open trap van 10 treden naar het interieur, 6 treden naar de cella en nog eens 3 naar het adyton.

De Akropolis

De Strada dei Templi leidt naar de Akropolis. Zij passeert het dorp Marinella en steekt de Gorgo di Cottone over, bij de dichtgeslibde haven. De Akropolis is omringd door een muur, het O-deel uit de 7e-6e eeuw v.C., deels uit de Carthaagse tijd, na 409 v.C. De oppervlakte van de Akropolis is 17 ha, de hoofdstraten kruisen elkaar rechthoekig. In het zuidoostelijke gedeelte waren nog enkele tempels.

Tempel O, de meest zuidelijke, heeft 6x14 zuilen, is van 450 v.C.; alleen de fundering is over.

Tempel A met 6x14 zuilen uit dezelfde tijd, als O, met adyton en opisthodomos. Alleen het fundament en enkele zuilen zijn bewaard.

Tempel B langs de O-W-straat heeft een prostylos, dus alleen zuilen vóór de ingang. Zij is van 280 v.C., dus kort vóór het verval van Selinunte gebouwd.

Tempel C, de oudste en grootste van de Akropolis, uit ca. 550 v.C., met massieve zuilen, op de hoogste plek gebouwd. De basis meet 24x64 m, er zijn 6x17 zuilen, de hoogte is ruim 8 m. Er is een groot Gorgonenhoofd aan het O-tympaan, een kopie; het origineel is in Palermo. Het is 2.75 m hoog, van teracotta. Daaronder waren gebeeldhouwde metopen, met Apollo, Perseus en de Gorgonen, Herakles en de Cyclopen (nu in Palermo). Een trap met 8 treden leidt naar de voorste zuilen, dan is er een tweede rij zuilen. Voorbij de pronaos, die door bronzen deuren kon worden gesloten was de lange cella met adyton, waar de heilige symbolen bewaard werden en waar alleen de priester toegang had.

Tempel D, uit 540 v.C., heeft klassieke proporties met 6x14 zuilen, een diepe pronaos, cella en adyton. Evenals bij C is er geen opisthodomos.

Verder naar het N zijn resten van huizen van na 409 v.C., tot de hoofdpoort met sterke fortificaties uit de 3e eeuw v.C., greppels, bastions en torens.

Heiligdom van Demeter Malophoros

Zuidwaarts door de Akropolis, dan langs de westelijke uitgang over de Modione (Selinus) en weer noordwaarts bereikt men dit heiligdom. Het staat in een begraafplaats, op de weg van de Akropolis naar de necropolis. Rouwstoeten hielden er halt om Demeter, de godin der Mysteriën en haar dochter Persephone, heerseres over vruchtbaarheid, leven en dood, Siciliës hoofdgoden, te vereren. De Temenos (het heiligdom) van Demeter wordt betreden door een 5e-eeuwse poort. Op de binnenplaats is een archaïsch altaar en nog een altaar voor offers, deel van de tempel van Demeter uit de 6e eeuw v.C., op de plek van een nog ouder heiligdom bij de rivier. Tegenover de noordoosthoek van het heiligdom is de plek, waar Zeus Meilichios vereerd werd: 2 altaren en een tempeltje van 3x5,20 m, gebouwd 300 v.C. Hierbij waren duizenden kleine ‘stèles’ (begrafeniszuiltjes) als offergaven (nu in Palermo).

Selinunte’s vroegere steengroeven liggen bij Campobello di Mazarà en zijn een bezoek waard. (Zie bij Castelvetrano, provincie Tràpani). Parco archeologico Selinunte open: 9 tot 1 uur voor zonsondergang.

Geschiedenis

Omstreeks 650 v.C. werd Selinunte gesticht vanuit Megara Hyblaia. De naam komt van Selinon ( = wilde selderij). Er waren grensconflicten met de Elymische stad Segesta en met de Carthagers. In haar bloeitijd, de 6e en 5e eeuw v.C. had Selinunte 20.000 inwoners en 100.000 slaven. In 409 v.C. werd de stad door Carthago veroverd; 15.000 burgers werden gedood en de rest in slavernij weggevoerd.