De Maremma

De Maremma – van Marittima, ‘zee-land’ – is vanouds een moerassig laagland, gelegen langs de westkust van Toscane, van de monding van de Cécina, ten zuiden van Livorno, tot Tarquinia in Lazio. Een duinenrij sloot de afwatering van de rivieren af, zodat het water stagneerde in lagunen en moerassen. Dit leidde tot de malariaplaag, die hier eeuwen lang bewoning vrijwel onmogelijk maakte. Tijdens de Etrusken was het nog een vruchtbaar gebied, maar de Romeinen begonnen al met drainage en landwinning. Het kanaal Tagliata etrusca, van het Buranomeer naar Ansedonia, is uit die tijd. De Romeinse volkstribuun Gracchus poogde de plebejers uit Rome aan dit kanaal te laten werken, maar Plinius de Jongere sprak later misprijzend van een gebied ‘gravis et pestilens’. Na de Romeinen deden de cisterciënzer monniken aan drooglegging, later De’ Medici, de Lotharingse Habsburgers, de regering van Mussolini en ten slotte de hedendaagse republiek. Thans is de Maremma weer een vruchtbare streek, waar graan en zonnebloemen worden verbouwd en waar runderen en schapen worden gehouden.

Een uitzonderlijk natuurgebied is door de regering van de Regio Toscane in 1975 tot natuurpark aangewezen. Dit Parco Naturale della Maremma ligt tussen de zee en de Via Aurelia, in het noorden tot de monding van de Ombrone, in het zuiden tot Talamone; de Monti dell’ Uccellina vormen het centrale deel. Dit uiterst gevarieerde landschap heeft bosrijke heuvels, wijn- en olijfgaarden, macchia (mediterraan struikgewas), pijnboombossen op de duinen langs de kust en moerassen bij de Ombronemond. Daar zijn veel watervogels en worden kudden witte langhoornrunderen bewaakt door de ‘butteri’ (cowboys). Het park is open van 9 uur tot een uur vóór zonsondergang.

Van Alberese uit kan men wandeltochten maken op woensdag, zaterdag en op zon- en feestdagen, tussen half juni en eind september. Buiten die periode alleen onder geleide. De auto moet in Alberese blijven; men wordt van daar per bus vervoerd naar het vertrekpunt van de voetpaden. Er is een pad, door de prachtige natuur, naar het 11e-eeuwse klooster San Rabano, naar de baai Cala di Forno en naar de wachttorens, opgericht om voor de piraten te waarschuwen. Per auto kan men naar Marina di Alberese rijden, langs bossen en weiden met het langhoornvee; daar is een klein en meestal druk strand.

Talamone ligt op de zuidpunt van het natuurpark. Het vroeger Etruskische stadje is nu een vissersplaats; ook is er een jachthaven. Daarboven ligt het oude centrum met steile straatjes en een 15e-eeuwse burcht met prachtig uitzicht. Er zijn goede visrestaurants. In de middeleeuwen eindigde hier de Maremmana, de handelsweg van het binnenland naar zee.

Van Talamone gaat ook een wandelpad de heuvels van het Natuurpark in.

Een verhaal uit de Maremma

In het jaar 1543 werd Marsiglia Marsigli, een mooie jonge vrouw uit Siena, op het strand van Cala di Forno ontvoerd door de Saraceense piraat Ariodemus ‘Barbarossa’. Meegevoerd naar Turkije werd zij als slavin verkocht aan sultan Suleiman II. Spoedig werd zij zijn favoriete haremvrouw. Dankzij haar diplomatieke talenten zag zij kans haar zoon in 1566 op de troon van Constantinopel te krijgen. Als sultan Salim II voerde deze de Turkse vloot aan in de zeeslag bij Lepanto in 1571.