Pistoia

De oude stad Pistoia, 95.000 inwoners, heeft binnen haar in de 15e eeuw door De’ Medici gebouwde stadsmuren tal van interessante gebouwen. De Via degli Orafi (straat van de goudsmeden) is de levendige hoofdstraat. Pistoia is de hoofdstad van de kleine provincie van die naam. In het noorden ligt het wintersportoord Abetone in de Apennijnen. In de vlakte ligt Pescia, centrum van de bloementeelt. Rondom Pistoia is veel industrie van metaal, houtbewerking, schoenen en borduurwerk. Verder ligt er de elegante kuurbadplaats Montecatini Terme, die hieronder zal worden besproken.

Als men via de drukke en rommelige nieuwbouw en industrie de oude stad bereikt heeft, blijkt die bijzonder interessant te zijn. Er zijn veel prachtige gebouwen, middeleeuwse straatjes, elegante winkels en uitstekende restaurants. De op de plaats van het Romeinse Pistoria ontstane stad kende grote bloei in de 11e tot 13e eeuw, maar werd in de 14e eeuw door Florence ingelijfd. Op het Domplein is op woensdag en zaterdag markt.

De San Zenokathedraal, (geopend 7-12 en 16-19, feestdagen 7-13 en 16-19 uur) oorspronkelijk uit de 5e eeuw, werd in de 12e eeuw herbouwd in Pisaans-Romaanse stijl. De schitterende gevel is van groen-wit gestreept marmer. In 1311 werd een portico aangebouwd, versierd met een mooi bas-reliëf van A. della Robbia. Het interieur is indrukwekkend, maar toch sober. Het pronkstuk is het massief zilveren altaar in de Jacobuskapel. Dit altaar is sinds 1287 door diverse kunstenaars versierd met bas-reliëfs, o.a. door Brunelleschi. Om het te bezichtigen moet men dat aan de koster vragen. Naast de dom staat de hoge Campanile, gedecoreerd met groen-wit marmeren bogen. Er tegenover ligt het Baptisterium San Giovanni in Corte, gebouwd door Andrea Pisano (midden 14e eeuw). Er staat een groot doopvont van gekleurd marmer, gemaakt door Gianfranco da Como.

Aan het Domplein staan het gerechtsgebouw Palazzo del Podestà en het Stadhuis, Palazzo del Comune uit de 13e en 14e eeuw, met een rijk versierde gevel en het wapenschild van De’ Medici, met 6 bollen. Op de binnenplaats staan beelden van de moderne beeldhouwer Marino Marini, vooral van ruiters. Op de eerste en tweede verdieping is het Museo Civico met fraaie Florentijnse en Sienese schilderstukken. Open: 9-19, zon- en feestdagen 9-12.30 uur, ma. gesloten.

Even ten noorden van het Domplein ligt aan het Piazza Giovanni XII het beroemde Ospedale del Ceppo, genoemd naar de offerblokken, waarin aalmoezen werden gedeponeerd. Het 14e-eeuwse gebouw fungeert nog steeds als ziekenhuis. Zijn roem stamt van het helder gekleurde majolicafries van Giovanni della Robbia uit 1514, voorstellende de Zeven Werken van Barmhartigheid, o.a. voedsel uitreiken aan de armen, verzorgen van zieken en gevangenen, wassen van de voeten van reizigers en afleggen van de gestorvenen, dit allemaal zeer realistisch uitgebeeld.

In de Sant’Andreakerk staat een van de befaamde preekstoelen van Giovanni Pisano (1298), naar het voorbeeld van die door Niccolo Pisano in het Baptisterium van Pisa. Ook het crucifix in deze kerk is van G. Pisano.

De San Bartolomeo in Pantano is de oudste Romaanse kerk van de stad, met een Pisaanse façade. De mooie preekstoel van Guido da Como uit 1250 is van vóór de tijd van Pisano.

De San Giovanni Fuorcivitas, zoals uit de naam blijkt, oorspronkelijk buiten de stadsmuren gelegen, heeft een groen-wit marmeren voorgevel in Pisaanse stijl. De preekstoel uit 1270 is van Frà Giuglielmo da Pisa, de wijwaterbak een jeugdwerk van Giov. Pisano en een prachtig geglazuurde terracotta ‘Visitatie’ van Luca della Robbia.

Er zijn tal van andere kerken en historische monumenten. Een wandeling door de winkelstraten, zoals de Via degli Orafi, de Via Cavour en omgeving is ook een genoegen. Er zijn mooie kleding-, schoenen- en juwelierszaken. Hier vindt tegen de avond de ‘passeggiata’ (pantoffelparade) plaats, waar vooral de jongeren elkaar ontmoeten. In juli vindt op het Domplein het Giostro dell’Orso (beren-steekspel) plaats, een kleurrijk schouwspel met 12 ridders, die tegen een (houten) beer strijden. Dit vormt het hoogtepunt van de Luglio Pistoiese, de met tal van evenementen voorziene zomermaand.

Het woord pistool is van Pistoia afgeleid en verwijst naar de oude wapenfabricage; de vroegere soldatendegen heette ‘pistolese’.

Op een heuvel ten westen van Pistoia ligt de Villa Celle, een 17e-eeuwse buitenplaats, met een mooi landschapspark er omheen.