Bantumigratie, Zimbabwecivilisaties en stichting Monomotapa

Bantumigratie

Ongeveer 2000 tot 1500 v. Chr. trokken Bantuvolken van de Nigerdelta naar het Afrikaanse binnenland. Deze Bantu’s vervolgden hun weg naar Lake Victoria, waar zij 500 v. Chr. aankwamen. De migratie naar gebieden die tegenwoordig Noord-Mozambique vormen, maakte deel uit van de eerste bewegingen richting Afrika's zuiden. Dit Bantuvolk hielden zich bezig met landbouw en kleinschalige veeteelt. Ook hadden zij kennis van ijzerbewerking en beperkte verbouw van graan en boomgewassen.

Snelle bevolkingsgroei leidde in Noord-Mozambique tot een splitsing binnen het Bantuvolk. Een deel trok richting de Indische Oceaan en de zuidkust; anderen trokken richting huidig Zimbabwe en West-Mozambique.

Zimbabwecivilisaties

Ongeveer 1000 n. Chr. ontstonden in huidig Centraal- en Zuid-Mozambique de eerste leefgemeenschappen die werden bestuurd door (dorps)hoofden. Deze omheinde nederzettingen ('zimbabwe's') bevonden zich aan de hooggelegen delen van de Limpopo River. De Bantu's die richting huidig Zimbabwe trokken, zworven tussen de hooglanden en Mozambique's laagland - op zoek naar groen gras voor het vee. Deze kleinschalige veeteelt, gecombineerd met (hierboven genoemde) landbouw, leidde tot verdere ontwikkeling. Zo ontstond pottenbakken en (weliswaar primitieve) handel in o.a. goud, koper en ijzererts.

Deze ontwikkelingen leidden aan de Mozambikaanse kust tot handel met Arabische volken en Indiërs. Kralen en lakens werden hier verhandeld voor goud. In 1220 ontstond Kingdom of Zimbabwe dat grondstofhandel (met andere Afrikaanse volken) in het binnenland controleerde.

Swahilisultanaten

In de veertiende eeuw werden Swahili-vestigingen gebouwd langs de Oost-Afrikaanse kust (tussen huidig Somalië en Kilwa). Deze vestigingen floreerden; in dezelfde eeuw werden de eeste Swahilisultanaten langs de Noord-Mozambikaanse kust (tussen Palma en Angoche) gesticht. In de zestiende eeuw ontwikkelden deze Afrikaans-Arabische vestigingen tot voorname marktcentra, waar werd gehandeld in goud, koper, ivoor en slaven.

Stichting Monomotapa

Rond 1430 verliet prins Mutota Kingdom of Zimbabwe. Hij trok richting en noorden, waar hij (tussen de Zambezi en Limpopo) Monomotapa stichtte. Dit Shonakoninkrijk wordt ook Mutapa genoemd en vormde een concurrent van Kingdom of Zimbabwe. Mutota's opvolger bereidde de staat uit tot de Indische Oceaan (huidig Mozambique); al snel was Monomotapa synoniem van politieke macht en handel in goud en koper. In 1450 werd Kingdom of Zimbabwe opgedoekt; in bestuurscentrum Great Zimbabwe werden enkele tientallen jaren geleden zelfs Indische voorwerpen gevonden.