Verkiezingen 2004

Ontwikkelingen binnen FRELIMO

De in corruptieschandalen verwikkelde Joaquim Chissano maakte in 2002 bekend de grondwet te respecteren en geen derde presidentstermijn te ambiëren. Na een bittere machtsstrijd binnen FRELIMO werd zakenman Armando Guebuza verkozen als presidentskandidaat. Guebuza (geboren in 1943) was nauw betrokken bij ontwikkeling van de '24/20-regeling' en was FRELIMO-vertegenwoordiger in Rome. Ook was hij werkzaam bij Mozambique's geheime dienst.

 

Ontwikkelingen binnen RENAMO

Afonso Dkhlama werd opnieuw verkozen tot presidentskandidaat. Zeven kleine partijen vormden 'União Electoral', onder de paraplu van RENAMO.

Komst 'Partido para a Paz Democracia e Desenvolvimento'

'Partij voor Vrede, Democratie en Ontwikkeling' werd in 2003 gesticht door Raul Domingos. Hij was RENAMO-parlementsvoorzitter, maar werd uit de partij gezet toen bleek dat hij omkoopbaar was.

Planning president- en assembleeverkiezig

Mozambique's president- en assembleeverkiezing vond plaats op 1 en 2 december 2004. De opkomst was historisch laag, slechts 36 procent van de kiesgerechtige Mozambikanen maakte de wandeling of autorit naar de stembus.

Uitslag presidentsverkiezing

De presidentverkiezingen werden, zoals verwacht, gewonnen door Armando Guebuza (bijna 64 procent). Afonso Dhlakama kon rekenen op bijna 32 procent van de stemmen.

Uitslag assembleeverkiezing

Door Guebuza geleid FRELIMO kreeg 62 procent van de stemmen. In ruzie, dreigementen en beschuldigingen verwikkeld RENAMO-UE presteerde matig (32 procent) ten opzichte van de FRELIMO-machine. De partij bleef sterk in Zambézia en Sofala; Manica's zetels werden gelijk verdeeld tussen FRELIMO en RENAMO. Raul Domingos' 'Partido para a Paz Democracia e Desenvolvimento' kreeg bijna 3 procent. Ondanks dit lage percentage bleek een serieuze derde partij die meedingt naar zetels mogelijk.

Internationale waarneming: 'frauduleus' 

Nationale waarnemers constateerden onregelmatigheden, in het voordeel van FRELIMO. Zij bestempelden de verkiezingen van 2004 daarom als frauduleus. RENAMO-UE diende klachten in bij de Electorale Administratie, die de partij een extra zetel in Zambézia schonk. Voor RENAMO-UE was dit onvoldoende; Dhlakama's klachten werden overgebacht aan de Grondwettelijke Raad, die deze niet onvankelijk verklaarde. Hierop dreigde Dhlakama geen vertegenwoordigers naar de assembee in Maputo te sturen.

Inauguratie Guebuza   

De Grondwettelijke Raad erkende de verkiezingsuitslag op 20 januari 2005, waarna Armando Guebuza werd beëdigd als president van de Republiek Mozambique. Dhlakama besloot RENAMO's vertegenwoordigers alsnog naar Maputo te sturen - om Mozambique's vrede en stabiliteit niet in gevaar te brengen. President Guebuza diende democratische en economische hervormingen te waarborgen en vertrouwen te scheppen.