Het mahajana

Lord Boeddha Nepal
Lord Boeddha, ©Ronnie Rokebrand

Enkele eeuwen na de dood van Boeddha ontstond er een beweging die de leer sterk vereenvoudigde waardoor deze meer op de gewone man werd afgestemd. Deze nieuwe beweging noemde men het mahajana (‘het grote voertuig’), terwijl de oude leer hinajana (‘het kleine voertuig’) werd genoemd. De hinajana-beweging bleef streven naar het bereiken van verlichting door het individu, terwijl de mahajana-beweging streefde naar de redding van alle wezens. Het hinajana-boeddhisme komt vooral voor in Zuid-India, Sri Lanka, Birma, Thailand, Kampuchea, Indonesië en Maleisië. Het mahajana-boeddhisme komt vooral voor in Centraal-Azië, Mongolië, Siberië, Japan, China, Tibet en Nepal. De mahajana-beweging paste de oorspronkelijke leer van Boeddha aan de beleving van de gewone man en vrouw aan. Dezen vertrouwden liever op hogere, bovennatuurlijke machten van goden en demonen die richting gaven aan het leven op aarde dan te zoeken naar mogelijkheden die ieder mens in zichzelf heeft.

Bodhisattva’s 

In de leer van de mahajana-beweging nemen bodhisattva’s een belangrijke plaats in. Bodhisattva’s zijn mensen die boeddha zijn geworden, maar tijdelijk afzien van een plaats in het nirwana. In plaats daarvan blijven zij als verlichte mensen op aarde om de mensheid te dienen. Bekende bodhisattva’s zijn Avalokitesvara, Ratnapani, Samantabhadra, Vajrapani en Vishvapani. Deze bodhisattva’s stammen volgens de mahajana-beweging af van de vijf dhyani boeddha’s. De dhyani boeddha’s belichamen de vijf oorspronkelijke elementen van de kosmos. Op hun beurt hebben zij hun wortels in de hoogste godheid, de Adi Boeddha of Oer Boeddha. Volgens deze leer zijn er dus veel boeddha’s op aarde geweest en zal er in de toekomst ook een nieuwe boeddha op aarde verschijnen, de Maitreya of boeddha van de toekomst. De historische Boeddha Sakyamuni is in de ogen van de volgers van de mahajana-beweging slechts één incarnatie in de lange rij boeddha’s die, op geregelde tijden, een aardse gedaante aannemen. Binnen de mahajana-beweging zijn verschillende sekten ontstaan. De belangrijkste sekten zijn de Nyingma-pa (de Roodkappen), de Geluk-pa (de Geelkappen) en de Kagyu-pa (de in katoen gekleden). Veel boeddhisten in Nepal zijn volgelingen van de Nyingma-pa.

Het tantrisme

Het tantrisme of esoterisch boeddhisme is een geheimleer die een symbolische, religieuze filosofie bevat en tussen de 10e en 15e eeuw is ontstaan. Het lijkt in grote lijnen op de leer van de mahajana-beweging. Zij proberen echter de verlichting zonder wedergeboorten in één leven te bereiken. Via magie en andere duistere praktijken proberen zij de loop der dingen te manipuleren. Magische praktijken, fantasierijke seksuele rituelen en een overvloed aan sterke drank zijn sleutels voor het bereiken van harmonie tussen mens en universum. Seksuele gemeenschap tussen de goden symbo-liseert bevrijding, wijsheid en passie. Een vereniging met als doel om het tegengesteld zijn te elimineren. Het tantrisme heeft zijn wortels in de au-tochtone religieuze beleving van de bevolking. Het zich overgeven aan seksuele rituelen lijkt ogenschijnlijk in tegenspraak met Boeddha’s vier ede-le waarheden, die moeten leiden naar de overwinning op de begeerten. Volgens de aanhangers van het tantrisme en veel Tibetaanse boeddhistische sekten kan men echter ook in tegengestelde richting reizen om ditzelfde doel te bereiken. Zij kiezen niet voor het pad dat de historische Boeddha be-schreef, maar kiezen een eigen weg naar dezelfde bestemming. Erotische afbeeldingen en houtsnijwerk vinden hun oorsprong in het tantrisme. Het tantrisme fungeert in Nepal als een belangrijke bindende factor tussen het boeddhisme en het hindoeïsme. 

Gerelateerde onderwerpen

  • Godsdienst en kunst

    De Stoepa Swayambhunath
    Een geheel ander aspect van de in Nepal beleden godsdiensten is de grote invloed ervan op de kunst. Behalve de duizenden tempels ziet men overal mystieke...
  • Het boeddhisme

    De Dhyani Boeddha Amoghsiddhi. De opgestoken rechterhand is het teken voor Mudra, het symbool voor bescherming
    De historische boeddha Siddharta GautamaOmstreeks het jaar 560 voor Chr., in de zesde maand tijdens de volle maan, werd in het dorp Lumbini, in het zuiden van...
  • Het hindoeïsme

    Een haan wordt geofferd in Nepal aan de goden
    Het hindoeïsme komt voort uit het brahmanisme. Brahmanen zijn leden van de Indiase priesterkaste. Zij ontwikkelden in hun heilige geschriften een leer, die...
  • Lamaïsme

    De dalai lama
    In Tibet ontstond een geheel eigen vorm van het mahajana-boeddhisme. De primitieve religie der Tibetanen kenmerkte zich oorspronkelijk door geesten, demonen en...
  • Sadhoes

    Sadhoe in Pashupatinath
    De beschermheilige van Nepal is Pashupati, de god van de heersers en dieren. Geen wonder dat de voormalige koningen van Nepal al hun redevoeringen eindigden met...
  • Tempels

    Manakamanatempel in Manakaman in Nepal
    Tempels staan vaak op een binnenplaats. Een dergelijke tempel is omringd met godenbeelden, kleine heiligdommen en stoepa’s. Het centrale gebouw is voorzien van...