Hiranya Varna Mahavihar, de gouden tempel

Aap proeft het voedsel voor de Boeddha in de gouden tempel in Patan
Een aap proeft het voedsel voor de Boeddha in de gouden tempel in Patan, ©Ronnie Rokebrand

Ongeveer 750 m ten noordwesten van Durbar Square staat de drie verdiepingen tellende pagode Hirayana Varna Mahavihar, ook wel de gouden tempel (Kwa Bhahal) genoemd. Hoewel men in de volksmond over een tempel praat, betreft het hier een boeddhistisch klooster dat zijn rijkdom vergaarde dankzij langdurige handelsbetrekkingen met Tibet. Het prachtige klooster werd waarschijnlijk in de 12e eeuw door koning Bhaskar Varna van Patan gebouwd, anderen dateren het bouwwerk in het jaar 1280 na Chr. en weer anderen dateren het in 1409 na Chr. Alle partijen hebben misschien een beetje gelijk, want het kloostercomplex bevat beelden, bronzen reliëfs en schilderingen uit een periode die begint in de 3e eeuw en via de 10e, de 12e en de 1de eeuw eindigt in het heden. In 2010 werd het complex gerenoveerd. De toegang naar het klooster ligt wat verscholen, maar is herkenbaar aan twee afbeeldingen van leeuwen. Deze toegang voert naar een tweede ingang die prachtig is bewerkt. Op het pleintje staat een bronzen en koperen tempeltje waar men omheen kan wandelen. In het afgesloten binnenste deel staat een replica van de stoepa Swayambhunath. Op de koepren olifanten zitten Malla-koningen. Het heiligdom bevat verder een prachtig gouden en zilveren beeld van de historische Boeddha Sakyamuni, een grote gebedsmolen, fraai gegoten geveldriehoeken en een chaitya van zilver en goud. Grappig is de afbeelding van een aap die proeft of het fruit goed en eetbaar is. Deze aap is eveneens een transformatie van de historische Boeddha. De afbeeldingen op de wanden vertellen het levensverhaal van de historische Boeddah (Siddharta Gautama). Het heiligdom wordt bekroond door een uniek siertorentje (pinakel). De hoofdpriester is een kind van 11 jaar oud (2012). Als de in het klooster wonende monniken hun toestemming geven kan men op de eerste etage prachtige muurschilderingen bewonderen. Leren voorwerpen, uiteraard schoenen maar ook bijvoorbeeld tassen, zijn in deze tempel verboden.

Kumbeshwar

Vlak bij de Gouden Tempel staat de vijf verdiepingen tellende pagode Kumbeshwar; het is een van de twee pagodes in Nepal die vijf daken telt (de andere is de Nyatapolatempel in Bhaktapur). Deze aan Shiva gewijde tempel werd tussen 1392 en 1422 na Chr. door koning Jayasthiti Malla opgericht, maar in de 17e eeuw verbouwd en verhoogd: de onderste twee daken zijn uit de 15e eeuw; de bovenste drie uit de 17e eeuw. De dakstutten van de pagode dragen onder meer afbeeldingen van Shiva en zijn vrouw Parvati. Op de binnenhof van deze tempel bevindt zich een natuurlijke bron, waarvan het water naar men beweert rechtstreeks uit het beroemde heilige meer van Gosainkanda (Gosainkund) afkomstig is. Vandaar dat een bad in deze bron, tijdens de volle maan van de Nepalese maand Srawan, gelijkstaat aan een 21 dagen tellende pelgrimstocht naar het pelgrimsstadje Muktinath in de Kali Gandakivallei. Elk jaar vinden hier tijdens het Janai Purnimafestival in juli/augustus rituele wassingen plaats. Op het binnenhof van dit zeer levendige tempelcomplex wordt regelmatig het Bakkala Mundi ritueel uitgevoerd door in het rood geklede vrouwen. Deze vrouwen komen in hun rode gewaden naar de tempel om dit vijf uur durende ritueel in het gezelschap van een priester uit te voeren. Zij dragen allerlei offerandes bij zich. Na het uitvoeren van de rituelen ontvangen zij 100 weken goddelijke steun voor hun familie en mogen zij een wens doen. De bodhiboom op het terrein beschermt de hindoes tegen het zogenoemde boze oog (het kwaad). Op een klein rond plateau, herkenbaar aan een geel beschilderde rand staat een klein stenen beeld. Dit onopvallende stenen beeldje van Vishnu, gezeten op zijn rijdier Garuda, stamt uit het jaar 580 na Chr. en staat afgebeeld op het bankbiljet van 10 rupie. Evenoud is het 50 cm hoge beeldje van Parvati, geflankeerd door twee mythische fabeldieren, dat u kunt vinden onder een twee meter hoog beluifeld en betralied heiligdom. Achter op het tempelterein staat en kleine tempel voor Adima, de godin voor de kinderen. Het houtsnijwerk rondom het binnenhof is aanzienlijk ouder dan de pagode en stamt uit de 10de eeuw; vandaar dat men aanneemt dat de tempel veel ouder is dan de later opgerichte pagode. Direct ten noordoosten van de Kumbeshwartempel staat één van de vier 2250 jaar oude Ashoka stoepa’s, de zogenoemde noordelijke stoepa.

Bestemmingen in de omgeving van Hiranya Varna Mahavihar, de gouden tempel

  • Bungamati

    De Rato Machhendranath tempel in Bungamati, gebouwd in de Indiase mandirstijl
    Vlakbij Kathmandu, 6 km ten zuiden van Patan, ligt op de helling van een heuvel het middeleeuws Newar stadje Bungamati. In het boerenstadje wonen circa 1500...
  • Chapagaon

    Het scheiden van kaf en koren
    Negen kilometer ten zuidoosten van Patan, even voorbij het dorp Thecho, ligt het kleine Newardorp Chapagaon. Vlak bij dit dorpje, dat op zichzelf al een bezoek...
  • Dakshinkali

    De tempel van Dakshinkali
    In het uiterste zuiden van de vallei, twee kilometer voorbij Pharphing en ongeveer 24 km ten zuiden van Kathmandu, heeft koning Pratap Malla een fraaie tempel...
  • Daman

    Dhaulagiri (8167 m) en Tukche Peak (6920 m)
    Aan de weg van Kathmandu naar de aan de Indiase grens gelegen plaatsen Birganj en Raxaul ligt op ongeveer 80 km ten zuidwesten van de hoofdstad het plaatsje...
  • Godavari

    Godavari
    Ongeveer 10 km ten zuidoosten van Patan ligt het dorp Godavari. Tijdens de rit naar Godavari passeert u de nederzettingen Harisiddhi, Thaiba en Badegaon. Het...
  • Khokhana

    Newari huizen in Kokhana
    Niet ver van het dorp Bungamati ligt Khokana, een ander interessant en eeuwenoud Newari dorpje met ongeveer 900 inwoners. Het boerendorp heeft veel te lijden...
  • Kirtipur

    De buitenwijk van Kirtipur
    Op een afstand van 7 km ten zuidwesten van Kathmandu ligt de oude en enigszins vervallen stad Kirtipur. De stad ligt heel strategisch bovenop een heuvel en is...
  • Patan / Lalitpur

    De Krishna Mandir in Patan.
    Enkele kilometers ten zuidoosten van de hoofdstad, op de andere oever van de Bagmatirivier, ligt Patan, na Kathmandu de grootste stad van Nepal. De stad heeft...
  • Pharphing

    Vamana, de dwergachtige reïncarnatie van Vishnu
    Een kilometer of vijftien ten zuiden van Chovar ligt de plaats Pharphing, alwaar twee bezienswaardige tempels staan, de Bajra Joginitempel en de Sheka...
  • Ten zuiden en oosten van het Durbar Square

    Durbar Square in Patan
    Op ongeveer tien minuten lopen ten zuidoosten van Durbar Square staat de Mahabuddhatempel, ook wel bekend als de Tempel van de duizend Boeddha’s. In...