Patan / Lalitpur

De Krishna Mandir in Patan.
Krishna Mandir, Patan, ©Ronnie Rokebrand

Enkele kilometers ten zuidoosten van de hoofdstad, op de andere oever van de Bagmatirivier, ligt Patan, na Kathmandu de grootste stad van Nepal. De stad heeft circa 200.000 inwoners en wordt hoofdzakelijk bewoond door Newars. Patan is een van de drie koningssteden en staat plaatselijk nog altijd bekend onder de oude naam Lalitpur, wat ‘stad van schoonheid’ betekent. Patan is 2600 jaar oud en zonder meer de oudste stad van Nepal en tevens de stad met de meeste boeddhistische kenmerken. De stad Patan schijnt bezocht te zijn door de historische Boeddha (Siddharta Gautama).

Boeddha bezoekt Patan

Volgens de overlevering bezocht Boeddha de stad aan het hoofd van een kleine stoet: De koning ontving Boeddha bij de stadspoorten en overlaadde hem met geschenken. Gautama was geroerd door dit aanbod, maar weigerde de geschenken. In plaats daarvan accepteerde hij een handvol rijst van een arme vrouw. Onder de indruk van dit voorval ging de koning drie maanden lang als smid werken. Met het aldus verdiende loon kocht hij een cadeautje voor Boeddha. Dankbaar nam Boeddha het geschenk aan en verhief de kaste van ijzersmeden tot die van goud- en zilversmeden. Sinds die dag is Patan beroemd om zijn goud- en zilversmeden. Ter herdenking aan het bezoek van de historische Boeddha aan Patan werden er door de dochter van de Indiase keizer Ashoka in het jaar 250 voor Chr. vier stoepa’s gebouwd op de vier uithoeken van de stad.

Durbar Square Patan

Een wandeling rond Durbar Square levert een onvergetelijke ervaring op die duidelijk maakt waarom deze stad zo beroemd is om het hout- en bronswerk. Durbar Square Vanaf 1480 tot 1768 was Patan een onafhankelijk koninkrijkje. In de 17e eeuw bouwden achtereenvolgens Siddhi Narasingha Malla en Shrinivasi Malla het koninklijke paleis en de omringende tempels. Of er voor die tijd ook een koninklijk paleis stond is niet bekend, maar wel aannemelijk. Op het Durbar Square kunt u onder meer een bezoek brengen aan het koninklijk paleis, het beeld van koning Yoganendra Malla, de Krishna Mandir, het beeld van Garuda en de Gouden Tempel.

Het koninklijke paleis

Het oude koninklijke paleis staat op Durbar Square en is te herkennen aan de prachtige gouden toegangspoort en het uiterst verfijnde houtsnijwerk van de vensters. Boven het paleis steekt de drie verdiepingen hoge Degutaletempel uit. Het fraaie paleis, dat na een felle brand in 1663 na Chr. opnieuw moest worden opgebouwd (het oorspronkelijke paleis stamde waarschijnlijk uit het einde van de 16e of het prille begin van de 17e eeuw), heeft drie verschillende binnenplaatsen, waarvan Sundari Chowk de bekendste is.

Sundari Chowk

Het heeft fraai uitgesneden deuren en ramen, maar is vooral herkenbaar aan het aangeklede beeld van de apengod Hanuman. De apengod wordt links geflankeerd door een beeltenis van Nochema. Midden op deze binnenhof staat het koninklijke bad waarin de Malla-koningen zich plachten te wassen. Het stenen bad is omringd door afbeeldingen van goden en godinnen. Via de muil van een Makaradraak spuit het water in het donkergekleurde bad. Het baden diende dan ook niet alleen ter reiniging van het koninklijke lichaam, maar evenzeer ter reiniging van de geest. In de omringende muren zijn fraai bewerkte ramen aangebracht. Een stenen bed bekroont de stenen trap die naar het koninklijke bad leidt. Na het nemen van een bad nam de Mallakoning plaats op het bed waarna men hem inzalfde met oliën, gemaakt van kruiden uit de Himalaya. Volgens de overlevering kan het stenen bed mensen, die op dit bed mediteren, transporteren naar de uiterste hoeken van zijn eigen ziel. De zuidzijde van het paleis wordt ingenomen door de Talejutempel. De tempel is gewijd aan de godin Taleju Bhavani, de beschermster van de Malla-familie die vroeger over Nepal heerste. Vanaf het Mul Chowk kunt u de zogenoemde Talejuklok zien, een klok die sinds 1736 de koninklijke proclamaties aankondigt.

Mul Chowk

Het Mul Chowk is de voormalige ontmoetingsplaats van de Mallakoningen en werd in 2010 gerestaureerd. Twee vergulde afbeeldingen van de godinnen Ganga en Jamuna flankeren de gouden toegangsdeur; de deurstijlen verbeelden in elkaar gestrengelde slangen. Het dak wordt ondersteund door fraai bewerkte houten stutten. In het midden van de hof staat een klein heiligdom. Soms staan er enkele geiten, vastgebonden aan houten staken; hen wacht het lot van de offering. Met name tijdens het Dashanfestival worden hier tientallen dieren geofferd voor de godin Taleju Bhavani.

Patan Museum (Keshav Narayan Chowk)

Op de derde binnenhof bevindt zich het Keshav Narayan Chowk waarin u het Patan Museum kunt vinden. Ook hier zijn het weer in elkaar gestrengelde slangen die de deurlijsten vormen van de gouden toegangsdeur. Let ook op het gouden raam, recht boven de deur en geplaatst tussen twee houten vensters. Het gebouw heeft sinds 1734 dienst gedaan als paleis en later als boeddhistisch klooster. Het museum is geopend in 1997 en vervolgens gerestaureerd en ingericht met hulp van gelden van de Oostenrijkse regering. Het museum waakt over ongeveer 1100 kunstobjecten, waarvan er 200 permanent staan tentoongesteld.

Bijzonder zijn de vele bronzen en koperen godenbeelden, waarvan de meesten in de smederijen van de stad Patan zijn vervaardigd. Verder vindt u er hindoeïstische en boeddhistische beelden uit Tibet, India en het westelijk deel van de Himalaya.

Opmerkelijk zijn de fraaie historische foto's, de afdrukken van de beroemde aquarellen van Henry A. Oldfield, geschilderd in de periode 1850-1863, en de foto's van Gustave Le Bon die in 1885 in dit gebied werden geschoten.

Het Patan Museum is dagelijks geopend van 10.30 uur tot 17.30 uur. In de tuin van het museum bevindt zich een rustig gelegen restaurant waar u kunt genieten van bijvoorbeeld een kop thee. Het museum wordt niet meer gesubsidieerd en wordt onderhouden met de opbrengsten van de kaartverkoop, de souvenirwinkel en het restaurant. 

Manga Hiti

Links naast het Patan Museum ligt de Manga Hiti, ooit de belangrijkste waterbron van de stad. De bron was al in de 10de eeuw in gebruik. De twee tempeltjes ervoor staan bekend als de Mani Mandow.

Het beeld van koning Yoganendra Malla

Tegenover de Degutaletempel van het koninklijke paleis rijst een granieten pilaar naar de hemel. Op de top zit een gouden afbeelding van koning Yoganendra Malla (1684-1705) met aan zijn linkerzijde een afbeelding van zijn zoon. Deze koning was zo geschokt door de dood van zijn geliefde zoon, dat hij zich na de crematie terugtrok om als kluizenaar te mediteren over zaken als leven en dood. Hij beloofde eens terug te keren als zijn beeltenis op de granieten pilaar bleef glimmen en het vogeltje boven zijn hoofd niet weg zou vliegen. Tot op de dag van vandaag, ruim driehonderd jaar later, brandt er iedere avond een lampje voor een van de koninklijke vensters om de koning de richting naar zijn paleis te wijzen. Om dezelfde reden maakt men nog iedere dag zijn bed op, legt men wat tabak neer en wordt er een glas water voor hem klaargezet. Als de koning langs is geweest zullen, volgens de overlevering, de olifanten die voor de Bishwanathtempel staan gaan lopen om water te gaan drinken. Tegelijkertijd zal het juwelen gaan regenen. In wezen betekend dit dat de stad rijk zal worden. En eigenlijk is dit al het geval. Veel koperwerk wordt geëxporteerd en de stad is, in vergelijking met de andere steden, welvarend.

Hari Chankertempel

Links voor het beeld van koning Yoganendra Malla staat de Hari Chankertempel. De drie daken van deze pagode worden ondersteund door zeer fraai uitgesneden dakstutten. Twee knielende olifanten bewaken de ingang van het heiligdom; opmerkelijk is de rijk bewerkte geveldriehoek (timpaan of torana) boven de ingang.

Krishna Mandir

Tegenover het oude koninklijke paleis op Durbar Square staat een der fraaiste tempels van Patan. Deze geheel uit steen opgetrokken tempel telt drie verdiepingen en wordt algemeen beschouwd als een der mooiste meesterwerken van de Nepalese bouwkunst. In wezen betreft het een smalle tempel omgeven door drie verdiepingen van galerijen. De Krishna Mandir dateert uit 1637 en werd gebouwd door koning Siddhi Narasingha Malla. Men neemt aan dat zijn bouwmeesters zich lieten inspireren door de Krishnatempel van Mathura. Volgens een legende bracht Krishna op deze plek, gelegen ten zuiden van Delhi in Noord-India, zijn jeugd door. Volgens de overlevering zag hij op deze plek de god Krishna de liefde bedrijven en besloot daarop om deze tempel te laten bouwen. De wanden van de tempel zijn versierd met afbeeldingen uit de bekende heldendichten Mahabarata en Ramayana. Uit de reliëfs blijkt wat voor een onwaarschijnlijk hoog peil de beeldhouwkunst in de 17e eeuw al had bereikt. Op Krishna Astami, de geboortedag van Krishna, komen hier duizenden gelovigen tezamen. Dit festival vindt plaats in juli of augustus.

Het beeld van Garuda

Op een pilaar voor de Krishna Mandir staat een bronzen afbeelding van de mythologische mensvogel Garuda, het rijdier van Vishnu. Hieruit blijkt dat Krishna een incarnatie is van Vishnu. Garuda heeft zijn handen gevouwen en brengt geknield eer aan Krishna. De ogen van het Garudabeeld zijn vervaardigd van kristal. Volgens de overlevering zal de Garuda eens een diamanten ei gaan leggen.

Bishwanathtempel

De Bishwanathtempel staat rechts van de Krishna Mandir en het beeld van Garuda. Het is een van de oudste tempels van Patan en alleen daarom al bezienswaardig. Twee bereden olifanten bewaken de toegang tot deze tempel; de zuilen zijn van hout. De vele geveldriehoeken boven de zuilengalerij verbeelden de verschillende incarnaties van Shiva.

Bhimsen Mandir

Rechts naast de Bishwanathtempel kunt u de Bhimsen Mandir vinden, met een breed uitwaaierend koperen venster boven de drie toegangspoorten. Achter dit venster bevindt zich het eigenlijke heiligdom. Dagelijks overschrijden gelovigen de drempel van deze tempel; topdagen zijn de dinsdag en de zaterdag. De hindoegod Bhimsen wordt vereerd als de beschermer en begunstiger van handel en ambachten. Daarom komen er veel zakenlieden naar deze tempel.

Bestemmingen in de omgeving van Patan / Lalitpur

  • Bungamati

    De Rato Machhendranath tempel in Bungamati, gebouwd in de Indiase mandirstijl
    Vlakbij Kathmandu, 6 km ten zuiden van Patan, ligt op de helling van een heuvel het middeleeuws Newar stadje Bungamati. In het boerenstadje wonen circa 1500...
  • Chapagaon

    Het scheiden van kaf en koren
    Negen kilometer ten zuidoosten van Patan, even voorbij het dorp Thecho, ligt het kleine Newardorp Chapagaon. Vlak bij dit dorpje, dat op zichzelf al een bezoek...
  • Dakshinkali

    De tempel van Dakshinkali
    In het uiterste zuiden van de vallei, twee kilometer voorbij Pharphing en ongeveer 24 km ten zuiden van Kathmandu, heeft koning Pratap Malla een fraaie tempel...
  • Daman

    Dhaulagiri (8167 m) en Tukche Peak (6920 m)
    Aan de weg van Kathmandu naar de aan de Indiase grens gelegen plaatsen Birganj en Raxaul ligt op ongeveer 80 km ten zuidwesten van de hoofdstad het plaatsje...
  • Godavari

    Godavari
    Ongeveer 10 km ten zuidoosten van Patan ligt het dorp Godavari. Tijdens de rit naar Godavari passeert u de nederzettingen Harisiddhi, Thaiba en Badegaon. Het...
  • Hiranya Varna Mahavihar, de gouden tempel

    Aap proeft het voedsel voor de Boeddha in de gouden tempel in Patan
    Ongeveer 750 m ten noordwesten van Durbar Square staat de drie verdiepingen tellende pagode Hirayana Varna Mahavihar, ook wel de gouden tempel (Kwa Bhahal)...
  • Khokhana

    Newari huizen in Kokhana
    Niet ver van het dorp Bungamati ligt Khokana, een ander interessant en eeuwenoud Newari dorpje met ongeveer 900 inwoners. Het boerendorp heeft veel te lijden...
  • Kirtipur

    De buitenwijk van Kirtipur
    Op een afstand van 7 km ten zuidwesten van Kathmandu ligt de oude en enigszins vervallen stad Kirtipur. De stad ligt heel strategisch bovenop een heuvel en is...
  • Pharphing

    Vamana, de dwergachtige reïncarnatie van Vishnu
    Een kilometer of vijftien ten zuiden van Chovar ligt de plaats Pharphing, alwaar twee bezienswaardige tempels staan, de Bajra Joginitempel en de Sheka...
  • Ten zuiden en oosten van het Durbar Square

    Durbar Square in Patan
    Op ongeveer tien minuten lopen ten zuidoosten van Durbar Square staat de Mahabuddhatempel, ook wel bekend als de Tempel van de duizend Boeddha’s. In...

Kaart van Patan / Lalitpur en omgeving