Beeldhouwkunst in Noorwegen

De bergen en rotsen in het Noorse landschap daagden de mens uit om zijn creativiteit er op uit te proberen. Al in de prehistorie maakten de bewoners van Noorwegen rotsgravures, bijvoorbeeld in Midden-Noorwegen. Zo zijn er afbeeldingen van de jacht en dieren in de rotsen aangetroffen. Diermotieven zijn lang gebruikt in de vroege Noorse kunstuitingen, tot in de hoge Middeleeuwen toe.

De Vikingen zijn bekend om hun diermotieven in de kunst. Zowel in tekeningen, beeldhouwwerkjes, sieraden als op gebruiksvoorwerpen komen diermotieven in de Vikingperiode voor. Hun werk is geïnspireerd door Keltische, Romeinse en oriëntaalse invloeden. De grote volksverhuizingen waren net achter de rug en de Noormannen maakten verre reizen.

De Domkerk in Trondheim is rijkelijk voorzien van beeldhouwwerken, die een sterke Franse en Engelse invloed verraden. De christelijke symbolen (heiligenafbeeldingen, kruisen, madonna’s) komen na 1100 steeds vaker terug in de middeleeuwse beeldhouwkunst. De Noorse parochies en kerken voerden veel religieus georiënteerde beeldhouwwerken in uit de Lage Landen en Duitsland.

Tijdens de Deense periode (ca.1400-1800) was Noorwegen een buitengewest, waar de weinige kunstenaars geen werk konden vinden om voldoende in hun levensonderhoud te kunnen voorzien. Ze trokken vaak naar Denemarken om daar te gaan werken of zich te scholen in Kopenhagen. Dat gold ook voor de vroeg 18e-eeuwse schilder en beeldhouwer Magnus Berg uit Romsdalen. Hij arriveerde in 1690 in Kopenhagen, waar de koning zich over hem ontfermde. Hij mocht naar Parijs en Rome en ging daarna voor de Deense koning werken. Magnus Berg werd vooral bekend om zijn ivoren driedimensionale snijwerk.

Gustav Vigeland, een beroemde Noorse beeldhouwer

De bekendste beeldhouwer van Noorwegen is Gustav Vigeland (1869-1943). Aanvankelijk leerde hij vooral houtbewerking, maar hij ontwikkelde zich tot een belangrijk beeldhouwer. Hij groeide op in de periode van het symbolisme. In Parijs leerde hij Auguste Rodin kennen. Vigeland liet zich door zijn werk inspireren. Een tijdje werkte hij aan de restauratie van de kathedraal van Trondheim. Later in zijn leven werden zijn beeldhouwwerken steeds eenvoudiger en strakker.

De stad Oslo was een belangrijke opdrachtgever. Vigeland werkte tientallen jaren tot aan zijn dood in 1943 aan zijn bekendste project: het beeldenpark Vigelandsparken in Oslo, dat jaarlijks door vele toeristen wordt bezocht.

Het Kulturlandskap Nordland is één van de grootste openbare kunstprojecten uit de Noorse geschiedenis. Sinds 1988 hebben 33 gemeenten in de provincie Nordland meegedaan aan dit project. In de deelnemende gemeenten hebben 33 kunstenaars uit 8 landen kunstwerken gemaakt, die werden geplaatst op bijzondere plekken in het landschap, dat diende als studio en galerie. De werken staan hoofdzakelijk op de Lofoten en langs de kust in Nordland.

In de jaren tachtig was er een herwaardering voor het gebruik van graniet, dat lang was geassocieerd met het werk van Vigeland en het basismateriaal van oorlogsmonumenten. Veel Noorse beeldhouwers oriënteerden zich opnieuw op natuurmateriaal als graniet en marmer. Op pleinen en in (publieke) gebouwen werd weer graniet gebruikt in kunstwerken.