Turijn/Torino

Piazza Costello in Turijn in Piemonte.
Piazza Costello, Turijn ©chensiyuan

De hoofdstad van de regio Piemonte heeft 920.000 inwoners. De stad ligt op de oevers van de Po en is de vierde stad van Italië. Het historische centrum van deze vorstelijke stad van het huis van Savoye is vooral barok van bouwstijl; de 17e- en 18e-eeuwse palazzi, de ruime pleinen en rechte straten met veel bomen vallen op. Er zijn veel monumenten, kunst en cultuur, vooral aan het elegante San Carloplein en de Via Roma en omgeving.

Industrieel is Turijn vooral de stad van de autofabrieken van FIAT (Fabbrica Italiana Automobili Torino), gesticht in 1899 door senator Giovanni Agnelli. Ook de productie van chocola en dranken door Martini en Cinzano is van ouds bekend.

Geschiedenis en stadsontwikkeling

De van oorsprong Gallische nederzetting Taurasia werd door de Romeinen in 28 v.C. herdoopt in Julia Augusta Taurinorum. In de 6e eeuw werd het de hoofdstad van een Lombardisch hertogdom. In 1280 kwam Turijn in bezit van de hertogen van Savoye. Spoedig werd de voorloper van het Palazzo Madama gebouwd en in 1404 een universiteit gesticht, bevestigd door paus Benedictus XIII en keizer Sigismund. De dom werd in opdracht van bisschop Domenico della Rovere ontworpen en versierd door Meo del Caprina (1491-'98). Het is vrijwel het enige monument uit de periode van de renaissance. De Savooiaarden heersten over beide hellingen van de Alpen, nu deels Frans en Zwitsers gebied. Hoofdstad van het Sabaudische hertogdom was eerst Chambéry, na 1559 Turijn. Hertog Emanuele Filiberto liet er direct een citadel bouwen. Ook vonden er drie grote stadsuitbreidingen plaats en werden door de stadsarchitect Guarino Guarini de San Lorenzo kerk, de kapel van de Sindone (Lijkwade) met koepel en het Palazzo Carignano gebouwd. In de 18e eeuw kwamen er grote uitbreidingen in barokstijl, met als voornaamste architect Filippo Juvarra. Napoleon liet alle fortificaties afbreken. Op 14 maart 1861 stemde het nieuwe Italiaanse parlement voor het wetsontwerp waarbij Vittorio Emanuele II de titel van koning van Italië kreeg. Turijn was van 1861 tot 1865 de eerste hoofdstad van Italië, daarna werd het Florence en tenslotte in 1870 Rome.

Kaart van Turijn/Torino