Geschiedenis

In Portugal zijn nog enkele citânias (versterkte heuvels) te vinden
In Portugal zijn nog enkele citânias (versterkte heuvels) te vinden, ©Henrique Matos

 

Highlights

Koningsdrama

Als er in de 14e eeuw een roddelpers was geweest, dan had die zijn handen vol gehad aan wat misschien wel de meest opmerkelijke koning uit Portugals late middeleeuwen is geweest: Pedro I. Pedro trouwde als 20-jarige met de Castiliaanse prinses Constança. Maar al snel na dit door de hoge adel van beide landen geëntameerde huwelijk, werd de koningszoon verliefd op de beeldschone Spaanse hofdame Inês de Castro…

Anjerrevolutie

In 1974 verscheen in Portugal een opmerkelijk boek. De voormalige gouverneur van Portugees Guinee en plaatsvervangend stafchef van het leger, generaal Antonio Ribeiro de Spínola, plaatste met het boek ‘Portugal e o Futuro’ (‘Portugal en de toekomst’) onverwacht een tijdbom onder het bewind van dictator Caetano.

Van Kelten tot koninkrijk

In het ten zuidoosten van Braga gelegen Citânia de Briteiros zijn nog de restanten te zien van enkele citânias (versterkte heuvels) die hebben toebehoord aan de Lusitaniërs. Ze waanden zich 200 jaar v.Chr. veilig op hun woonheuvels totdat de Romeinse keizer Scipio aan de horizon verschenen. Hun strijd tegen de Romeinse overmacht stond onder leiding van de met mythen omgeven krijgsheer Viriathus. Die wist de aanvallers jaren buiten de vesting Viseu te houden.

In het jaar 140 v.Chr. viel hij echter door list en bedrog van zijn eigen krijgers in handen van de vijand – en daramee Lusitanië. Even buiten Viseu is de ruïne te vinden van een Romeinse nederzetting die luistert naar de naam Cova (graf) do Viritato.

Ten tijde van het Romeinse Rijk onder keizer Augustus (27 v.Chr. – 14 n.Chr.) bestond het Iberisch Schiereiland uit vijf gewesten. De meest westelijke provincia romana was Lusitania. Dat werd bestuurd vanuit de huidige Spaanse stad Mérida. Overal in het Romeinse gewest verrezen glorieuze triomfbogen en indrukwekkende tempels. Wat daarvan rest in Portugal is de Templo Diana, een Romeinse tempel uit de 2e en 3e eeuw v.Chr. in het oude centrum van Évora.

De naam van hun land hebben de Portugezen ook aan de Romeinen te danken: die is afgeleid van de Latijnse benaming van Porto, ‘Portus Cale’.

Na de val van het West-Romeinse Rijk in 476 kwam het grootste deel van het Iberisch Schiereiland onder bestuur van de Visigoten die het het katholicisme tot staatsgodsdienst proclameerden. Onderlinge twisten ondermijnden echter de macht van de katholieke koningen. Daaroom slaagden de Moren (Noord-Afrikaanse Berberstammen) er in 711 in onder aanvoering van de legendarische generaal Tarik-ibn-Ziyadin bij Gibraltar aan land te stapten en aan een zegetocht op het Iberisch Schiereiland te beginnen.

De Portugese middeleeuwen

Tot de idade média, de Portugese middeleeuwen, wordt gerekend de tijd tussen de inval van de Moren in de 8e eeuw en hun verdrijving in 1249.

Een half millennium Moorse invloed is van grote invloed geweest op de Portugese cultuur. Niet alleen in de taal, de volksaard en de architectuur. Ook hedendaagse cultuurgewassen als sinaasappels, dadels en vijgen zijn door Berberstammen geïntroduceerd. De Arabische cultuur kwam vooral in het zuidelijk deel van het land tot grote bloei: in Silves, de toenmalige hoofdstad van het Arabische koninkrijk Algarve, speelde zich een leven af dat veel weg had van dat uit de sprookjes van duizend-en-één-nacht.

In tegenstelling tot de Spaanse, hebben de Portugese kruisridders in de 12e en 13e eeuw geen steen op de andere gelaten van de vele moskeeën en forten die de Arabieren hadden gebouwd. Alleen het kasteel in Silves is intact gebleven en geldt nu, na een omvangrijke restauratie, als het meest prominente bewijs van de islamitische dadendrang in Portugal.

Vorsten bij de vleet

Van de talrijke vorsten die het jonge koninkrijk in de middeleeuwen versleet, is Alfonso II de meest opmerkelijke geweest. Als een van de weinige heersers uit die tijd verafschuwde hij de oorlog. Bovendien consulteerde hij regelmatig de Cortes in de toenmalige hoofdstad Coimbra – deze koninklijke raadkamer bestond uit adel en geestelijkheid.

Doordat de koning het in de oorlog tegen de Moren wat rustiger aan deed, kwam hij in conflict met de bisschoppen. Toen hij bovendien kerkelijk bezit onder de Portugese kroon bracht, werd hij geëxcommuniceerd door paus Honorius III.

Ook de volgende koning Alfonso moest het stellen zonder de zegen van de Heilige Stoel. Dat bracht hen ook in conflict met zijn machtige buurman Castilië. Om de vrede te bewaren, ging hij een huwelijk aan met Beatriz, de onechte dochter van de Spaanse koning. Dat zou geen probleem zijn geweest, ware het niet dat de Portugese monarch al getrouwd was. Deze hele gang van zaken wekte de woede van de paus, maar nadat Lissabon opnieuw kerkelijk bezit had onteigend, ging de Heilige Stoel door de bocht en zegende het huwelijk in.

Deze hele affaire leverde Portugal twee zaken op die in die tijd van levensbelang waren: erkende landsgrenzen en een door Rome en Toledo (de toenmalige hoofdstad van Spanje) geaccepteerde troonopvolger, de zoon van Alfonso en Beatriz, prins Dinis.

Koning Dom Dinis I die van 1279 tot 1325 Portugal regeerde, is de geschiedenis ingegaan als een vorst die zich vooral bezighield met wetenschap en overzeese handel. Bovendien beoefende hij de dichtkunst. Tussen het dichten door zorgde de koning voor invoering van muntgeld en boog zich hoogstpersoonlijk over de problemen van de landbouw – dat leverde hem de bijnaam ‘rei lavrador’ op, ‘koning van de landarbeiders’.

Onderwerpen

  • Actuele politiek

    Pedro Passos Coelho
    Met Cavaco Silva als eerste minister brak in Portugal in 1985 een periode aan van politieke stabiliteit en relatieve economische vooruitgang. Radicale...
  • Anjerrevolutie

    Dr. Mário Soares; de eerste burgerpresident van Portugal
    In 1974 verscheen in Portugal een opmerkelijk boek. De voormalige gouverneur van Portugees Guinee en plaatsvervangend stafchef van het leger, generaal Antonio...
  • Dictatuur

    De vlag van de Portugese Estado Novo
    Na de Eerste Wereldoorlog waarin Portugal zich achter Engeland schaarde, namen de politieke en sociale tegenstellingen in het land verder toe. De jonge republiek...
  • Het Portugese wereldrijk

    ‘o Navegador’ (de Zeevaarder)
    In de 15e en 16e eeuw vonden de grote ontdekkingsreizen plaats. Even leek het erop dat de wereld voorgoed tussen Spanje en Portugal zou worden verdeeld – paus...
  • Koningsdrama

    Prinses Isabella en Filips de Goede
    Als er in de 14e eeuw een roddelpers zou hebben bestaan, dan had die zijn handen vol gehad aan wat misschien wel de meest opmerkelijke koning uit Portugals late...
  • Economie

    Portugal behoort tot de acht grootste producenten en exporteurs van wijn
    Aan het begin van de jaren zeventig van de vorige eeuw was Portugal als gevolg van de koloniale oorlogen zo goed als bankroet. Door het wegvallen van de...
  • Festivals en evenementen

    Internationaal zand sculptuur festival in Algarve, Portugal
     HighlightsNossa Senhora das Candeias, ÉvoraNiet iedereen zal op 2 en 3 februari in de zuidelijke stad Évora kunnen zijn, maar er is wel iets voor te zeggen om...
  • Flora en fauna

    Fauna in Portugal
    Niet alleen het Portugese landschap kent grote verschillen, ook de flora en fauna is kleurrijk en divers. De streek ten noorden van de Rio Douro kent relatief...
  • Portugal: Volksaard

    Een bedelende jongen op de accordeon in Lissabon, Portugal
    Een Spaans gezegde luidt: Ontdoe een Spanjaard van al zijn deugden, en je hebt een Portugees. Zo’n aforisme zegt natuurlijk alles over de Spanjaarden zelf die...
  • Souvenirs

    Azulejos
    Handbeschilderd aardewerk behoort tot de populairste souvenirs van de Portugese toeristenindustrie. Dat je door het enorme aanbod slechts zelden iets bijzonders...
  • Staatkundig

    President Aníbal Cavaco Silva
    Portugal is sinds het gedwongen vertrek van koning Manuel II in 1910 een republiek. In 1926 deden rechtse militairen met succes een greep naar de macht. Linkse...
  • Taal

    Een Portugese vrouw
    Het Portugees wortelt in het Latijn en behoort tot de oudste talen van Europa. Het wordt niet alleen in Portugal zelf gesproken, maar ook in de voormalige...