Chinezen

Chinese markt in Paramaribo
Chinese markt in Paramaribo

Chinezen zijn niet meer weg te denken uit de Surinaamse samenleving, al was het alleen maar vanwege de winkel van omu snesi (oom Chinees) op praktisch elke straathoek van Paramaribo. Vooral in de binnenstad dragen veel winkels namen als Tjoe A Long, Sy a Chin en Tjoen Ma Joen. Het zijn voornamelijk goudsmederijen en kruidenierszaken: de Chinese variant op de winkel van Sinkel, waar alles te koop is van koffie, thee en suiker tot rum, gasflessen en schoenen. De Chinese winkel Toko Soeng Ngie schuin tegenover de Centrale Markt aan de Waterkant is in het bijzonder een bezoek waard. Soeng Ngie verkoopt Chinese medicijnen in antieke stopflessen, geheimzinnige specerijen, snoepjes en gekonfijte vruchten uit flessen en het populaire Chinese worstje fatjong.

Chinese detailhandel

De laatste jaren schieten in Suriname Chinese modewinkels, bouwmaterialenzaken en supermarkten als paddenstoelen uit de grond, en met oudjaar steekt heel Suriname pagara’s af (meterslange Chinese strijkers). Veel Surinamers kennen het spelletje matjok (het mahjongspel) en iedereen eet wel eens een portie tjauwmin of tjap tjoi, een saw paw of ba paw, of een van de koolsoorten amsoi, kaisoi of paksoi. Chinese restaurants zijn in Suriname talrijk en vaak van goede kwaliteit. De Chinezen hebben niet alleen hun stempel gedrukt op het straatbeeld en op de keuken van Suriname; veel Surinamers hebben inmiddels een Chinese familienaam, waaraan men ten onrechte zou kunnen afleiden dat de Chinese integratie volledig is.

Chinese contractarbeiders

Geschiedenis In 1853 kwamen de eerste Chinese contractarbeiders via Java in Nederlands-Indië naar Suriname. Tot 1870 werden er ongeveer 3.000 Chinese arbeiders door de Surinaamse immigratiedienst naar Suriname gehaald. Een groot deel daarvan was afkomstig uit Hongkong, totdat de Engelse regering de georganiseerde contractimmigratie verbood. De interesse van de Chinezen voor werk op de Surinaamse plantages bleek bovendien gering. Na het aflopen van het vijfjarig arbeidscontract keerden veel Chinezen terug naar hun eigen land. De blijvers verlieten de landbouw en probeerden hun geluk in de kleinhandel. Rond 1900 was de helft van het aantal levensmiddelenzaken in de districten en eenderde van die in Paramaribo in handen van Chinezen. De grootste groep Chinese immigranten ontvluchtte aan het begin van de vorige eeuw vrijwillig de overbevolkte dorpen van China, om zich bij hun Surinaams-Chinese familieleden te voegen. Veel Chinese gelukzoekers waren als vrijgezel naar Suriname gekomen met als gevolg dat gemeenschappelijke pogingen werden ondernomen om vrouwen uit China te laten overkomen, maar dit stuitte op tegenwerking van de dorpsorganisaties in het land van herkomst. Na 1949, toen Mao op 1 oktober de Volksrepubliek China afkondigde, keerde niemand meer terug naar zijn communistische geboorteland. Bij gebrek aan landgenoten sloten veel Chinezen in Suriname gemengde huwelijken met creolen en Javanen. Vanwege de dreigende inlijving van Hongkong door China in 1997 werd Suriname eind vorige eeuw een populair immigratieland onder de Hongkong-Chinezen. Het aantal Chinezen in Suriname bedraagt momenteel ongeveer 1,7% van de totale bevolking.

Chinese vereniging

Chinezen zijn in Suriname sterk vertegenwoordigd in de levensmiddelenbranche, alhoewel de huidige generatie geen verplichting voelt om het familiebedrijf voort te zetten. De Chinese jongeren zijn veelal hun moedertaal verleerd en communiceren met hun ouders in het Sranantongo, de Surinaamse omgangstaal. Door scholing en studie hebben zij hun arbeidskansen vergroot, waardoor zij inmiddels overal in het Surinaamse bedrijfsleven werkzaam zijn. De oudste Chinese vereniging in Paramaribo, Kong Ngie Tong Sang aan de Dr. Sophie Redmondstraat, tracht nog de eigen cultuur in stand te houden. Jaarlijks organiseert deze vereniging de gemeenschappelijke voorouderverering. Bij deze gelegenheid wordt met veel ceremonie een offer gebracht aan de voorouders op de Chinese begraafplaats aan de Schietbaanweg in Paramaribo. Na de ceremonie gaan de Chinezen naar het verenigingsgebouw voor een gezamenlijke maaltijd.

Gerelateerde onderwerpen

  • Boeroes

    Boeroejongetje en marronmeisje
    Ten westen van het centrum van Paramaribo zijn nog enkele buurten met Hollands klinkende namen als Tammenga, Van Dijk, Stolkbuiten en Engelbuiten, vernoemd naar...
  • Creolen

    Kotomisi, creoolse vrouwen in klederdracht
    In het centrum van Paramaribo staat aan de Dr. Sophie Redmondstraat het standbeeld van Kwakoe. Het beeld stelt een vrijgevochten slaaf voor. Trots toont hij zijn...
  • Hindostanen

    Traditionele Hindostaanse danser
    Na de afschaffing van de slavernij in Suriname in 1863 ontstond al snel een tekort aan arbeidskrachten op de plantages. Om dit tekort op te vangen, werden er...
  • Inheemsen

    Sjamanistisch ritueel onder inheemsen
    De inheemsen in Suriname werden voorheen indianen genoemd. Christoffel Columbus meende immers in Indië te zijn beland en noemde de bevolking die hij in de Nieuwe...
  • Javanen

    Djaran Kepang, Javaanse paardendans
    Multatuli schreef al dat Javanen tevreden zijn met een bordje rijst. Deze levenshouding moeten de Hollandse planters in Suriname aantrekkelijk hebben gevonden....
  • Joden

    Ruïne van de synagoge bij Jodensavanna
    De invloed van de joden op de Surinaamse gemeenschap is nog maar van geringe betekenis. Het aantal joden dat bij een van de twee joodse gemeenten staat...
  • Marrons

    Marronvrouwen in Jawjaw
    Marron is een benaming voor slaven die van de Surinaamse plantages wegliepen. De term is afgeleid van het Spaanse címarron, een benaming voor ontsnapt vee....

Reacties

vraag 1: wat is het verschil van het eetgewoonten van toen (vroeger) en nu? vraag 2: de chinezen van nu in Suriname, gebruiken/koken ze nog steeds op de traditionele manier? vraag 3: nemen de chinezen de gerechten van de bevolkingsgroepen zoals de javanen, creolen, hindustanen ook over? (bijv. de javanen, behalve hun javaanse gerechten kunnen ze daarnaast ook de gerechten van de creoolen maken of koken. Is dat ook zo bij de surinaamse chinezen?

Beste Sakrama, dat is een lastige vraag, omdat dit per gezin verschillend is. In Suriname is er een Chinees-Surinaamse keuken, die gekenmerkt wordt door de invloeden van eetgewoonten uit andere Surinaamse keukens. In die zin vindt er dus acculturatie op gastronomisch gebied plaats.