De Lukmanierpas

Het natuurpark Adula. Op de achtergrond de Piz Medel en de Medelgletsjer in Val Platta
Het natuurpark Adula. Op de achtergrond de Piz Medel en de Medelgletsjer in Val Platta, ©Switzerland Tourism-BAFU-Roland Gerth

Medeldal

Kort na Disentis komt de weg in het romantische Medeldal met de Medelser schlucht (of Höllenschlucht), waar de rivier met grote kracht door een kloof stroomt en de weg door tunnels gaat. Een oude weg, thans wandelweg, leidt tot dicht bij de oever van de rivier.

Naar de top van de Lukmanier

De weg volgt de beboste kloven om in het kleine, maar fraai gelegen Curaglia uit te komen. Het landschap waar men vervolgens doorheen rijdt wordt wilder en kaler. Opmerkelijk zijn de hoge graansilo's, waar het wegens de hoge ligging vroeg geoogste graan ter verdere rijping wordt opgeslagen. Even voor de Lukmanierpas gaat de weg langs een stuwmeer, waarin het vroegere hospitium is verdwenen. Er is nu een nieuw onderkomen, waar de reiziger een afscheid van of een welkom in Surselva wordt toegeroepen.

Op 20 km van Disentis wordt de top van de Lukmanier (1916 m) bereikt (Reto-Romaans: Cuolm Lucmagn; Italiaans: Lucomagno). De pas is de laagste van de Alpenpassen. Aan de westkant gaan de toppen van Punto Bias tot 3019 m, aan de oostkant die van Scopi tot 3199 m hoog. De pas vormt de scheidslijn tussen het Reto-Romaanse en het Italiaanse taalgebied ten zuiden van het massief. Hij vormt ook een breuk in architectonisch opzicht: aan de noordkant zijn er chalets van hout en hebben de kerken koepels en uivormige torens; in het zuiden zijn de huizen van steen en hebben de kerken slanke klokkentorens (campaniles).

Het dal van de Blenio

De weg omlaag in zuidelijke richting volgt het dal van de Blenio, dat voorbij Aquacalda zich enigszins verbreedt. Aan de oostkant ziet men uit op de Güferhorn (3383 m) en de Rheinwaldhorn (3402 m) en dé hoogste toppen van het Adulamassief.

Olivone

De snel dalende weg passeert Olivone (890 m), dat aan de voet van een steile berg ligt. De bezienswaardige St. Martinuskerk heeft een Romaanse toren. In het bij de kerk gelegen 17de-eeuwse boerenhuis Ca da Rivöi is een plaatselijk museum gehuisvest, met houten en stenen beeldhouwwerk, meubels, klederdrachten, keukeninrichting, sieraden, enzovoort.

INFORMATIE CA DA RIVÖI. Geopend: Pasen-okt. di.-vr. 14-17, za. en zo. 10-12 uur.

Lottiqna

Dit stadje ligt aan de voet van de berg Simano (2580 m) en is de belangrijkste plaats in het dal van de Blenio. In het 16de-eeuwse Huis van de Landvoogden, versierd met wapenschilderingen, kunt u het interessante museum Blenio vinden. Het bevat behalve voorwerpen en werktuigen van de lokale landbouw ook een mooie religieuze afdeling met beelden en schilderingen. Drie grote ruimten zijn ingericht met een wapenverzameling met honderden vuurwapens van de 14de eeuw tot heden, zowel van Zwitserse makelij als van de oorlogvoerenden in de Tweede Wereldoorlog.

Leontica

De hoofdweg loopt door het dal naar Biasca, maar u kunt voorbij Aquila een omweg maken langs een aantal bezienswaardige dorpen en een bezoek brengen aan een van de belangrijkste Romaanse bouwwerken van Zwitserland. Het is de eenzaam en hoog op de berg gelegen Negrentinokerk, ongeveer 2 km buiten Leontica. Men moet de laatste ca. 800 m lopen (pijlen wijzen de weg). De oudste bronnen van de aan San Ambrosius en aan San Carlo gewijde kerk stammen uit 1214. De kerk heeft twee absides en een hoge klokkentoren. Het gebouw heeft verder twee schepen uit de 11de en 13de eeuw. In het sobere interieur zijn Romaanse en vroeggotische wandschilderingen (1050 en 1450) aangebracht, die tot de belangrijkste ten zuiden van de Alpen behoren. In de schilderingen zijn byzantijnse invloeden te herkennen. Het fresco van de apostelen bij de hemelvaart van Christus is uniek. De schilderingen in de absis en de noordwand van het oudste deel worden toegeschreven aan rondtrekkende schilders, die er tussen 1450 en 1480 aan werkten. Het later toegevoegde zuidelijke schip bevat schilderingen van Anto nio da Tradate, die ook elders in het Bleniodal heeft geschilderd. De oorspronkelijke absis bevat aan de buitenkant onder een reeks bogen een Romaans reliëf van een pauw.

Dongio

De omweg komt op de hoofdroute terug bij het plaatsje Dongio, dat een goed bewaard dorpsgezicht heeft. Aan de overkant van de rivier staat de San Remigiokapel, met schilderingen uit de 13de tot 17de eeuw.

Malvaglia

Bij Malvaglia kunt u opnieuw een omweg maken. Een lawine in 1515 bij de stad Biasca bereikte ook dit dorp. De 12de-eeuwse Romaanse toren van de San Martinokerk is gelukkig blijven staan; het interieur heeft wandschilderingen uit de 16de eeuw. Ten westen van de plaats liggen bij Semione de schamele ruïnes van de grote burcht Serravalle. Vanuit Malvaglia kunt u de ongerepte dalen Val Malvaglia (tot Madra) en Val Pontirone (tot de gelijknamige plaats) bezoeken. U moet na deze omweg terugkeren naar de hoofdweg om na ca. 8 km uit te komen in Biasca, waar de grote weg naar Bellinzona leidt.