De Vierwaldstattersee

Schapen op de oever van de Vierwaldstattersee
Schapen op de oever van de Vierwaldstattersee, ©Switzerland Tourism-BAFU-Marcus Gyger

Luzern is een goed uitgangspunt voor het maken van excursies op de uitgestrekte Vierwaldstattersee, die een oppervlakte van 114 km2 en een grootste diepte van 214 m heeft. De passagiersbo ten doen bijna alle plaatsen langs de oever van de verschillende bekkens aan: naar het westen het bekken van Luzern, naar het noorden het bekken van Küssnacht, naar het zuiden het bekken van Stans, naar het oosten het bekken van Brunnen en naar het zuidoosten het bekken van Flüelen, met de uiterste zuidelijke punt van het meer.

Küssnacht

Aan het noordelijke bekken ligt Küssnacht, een dorp met een 18de-eeuwse kerk en vakwerkhuizen. Bezienswaardig is het Gasthaus Engel uit 1522. Boven het dorp ligt de Gesslerburcht, de ruïne van het vroegere stamslot van de edelen van Küssnacht (dat tot de 15de eeuw zonder 't' werd geschreven).

Enige kilometers buiten de plaats ligt aan de weg naar Arth, de Hohle Gasse, de Tellskapelle uit 1638. Op deze plaats zou Wilhelm Teil de Habsburgse landvoogd Gessier hebben gedood. De weg van enige honderden meters lengte naar de kapel loopt door een bos. Een muurschildering in de kapel beeldt de verdrinkingsdood van Teil uit, die eerst een kind uit het water redde maar vervolgens in het kolkende water terugviel en zelf verdronk.

Herdenkingskapel

Langs het meer staat de herdenkingskapel voor de Belgische koningin Astrid, die hier bij een dramatisch auto-ongeluk omkwam. Koning Leopold werd daarbij licht gewond. De kapel werd in juni 1936 ingewijd, waarbij twee gedenkstenen werden aangebracht. Een steen beeldt het wapen van België uit met de nationale spreuk L'Union fait la force. Een tweede steen vermeldt in een aantal talen in korte bewoordingen het gebeuren.

Verbindingen KÜSSNACHT

Bus naar Vitznau en Weggis.

Kabelbaan naar Seebodenalp.

Passagiersboten naar Luzern via het Verkehrshaus der Schweiz, Seeburg, Meggenhorn, Meggen, Merlischachen. Reisduur 1 uur. Naar Flüelen via Weggis en Brunnen. Reisduur 2,5 uur.

Trein onder andere naar Luzern.

De berg Rigi

De 1798 m hoge berg Rigi ligt ingeklemd tussen de Vierwaldstattersee, de Zuger see en de Lauerzersee. De landschappelijke schoonheid, de talloze watervallen, de unieke alpenflora en de prachtige vergezichten vanaf deze berg maken een bezoek aan de Rigi uitermate geschikt voor wandelaars. Er zijn hier niet minder dan 100 km aan wandelpaden uitgezet. Dankzij de naar het zuiden gerichte terrasvormige flank heeft de Rigi met 250 zonnedagen de meeste zonneschijn van CentraalZwitserland. De top van de berg Rigi (RigiKulm) is gemakkelijk bereikbaar. De oudste tandradbaan van Europa (1873) uit Vitznau en een tandradbaan uit ArthGoldau (zie aldaar) leiden naar de top. Op 1302 m ligt het pelgrimsoord RigiKlosterli, waar in de 17de eeuw pelgrims naar Maria ter Sneeuw trokken. De Rigi heeft goede oefenhellingen voor beginnende skiërs.

Weggis

Weggis ligt aan de oever van de Vierwaldstattersee, waar vijgen, amandelen en palmen groeien. Vanaf hier voert een kabelbaan naar RigiKaltbad omhoog, met aansluiting op de tandradbaan naar RigiKulm. Vanuit Weggis kunt u een uitstapje maken naar Hertenstein, gelegen op een schiereiland in het meer.

Vitznau

Ten oosten van Weggis ligt het schilderachtige Vitznau, waarvandaan een tandradbaan naar de Rigi loopt.

Gersau

Nog verder oostwaarts ligt Gersau. Het stadje vormde van 1433 tot 1798 een eigen onafhankelijke republiek, die wel de kleinste van de wereld is genoemd. Gersau sloot zich pas in 1817 bij het kanton Schwyz aan. Het raadhuis en de kerk (1812) zijn een bezoek waard. Tussen Gersau en Vitznau wordt het meer door twee vooruitspringende rotsen ingesnoerd, die elkaar tot op een kilometer naderen.

DAGTOCHT GERSAU dagtocht. Een veel gemaakte dagtocht is vanuit Luzern per passagiersschip naar Weggis (reistijd: 33 min.) of Vitznau (50 min.); vervolgens per kabelbaan vanuit Weggis (totale reistijd: 20 min.; overstappen op de tandradbaan in RigiKaltbad, 1400 m) of tandradbaan vanuit Vitznau (30 min.) naar Riggi Kulm. Vanaf hier daalt u per tandradbaan af naar ArthGoldau (45 min.); aldaar stapt u op de trein naar Luzern. leder genoemd transportmiddel rijdt vice versa; er zijn op bovenstaand schema dus diverse variaties mogelijk.

Brunnen

Het dorp Brunnen dankt zijn populariteit aan de ligging aan de Axenstrasse en de route naar de SintGotthardpas. De Axenstrasse is beroemd door zijn rots bogen, die bij het uithakken van de weg zijn ontstaan en een uitzicht op het meer bieden. Nu kunnen hier alleen nog voetgangers en fietsers van genieten, want voor het autoverkeer heeft men een andere weg aangelegd. Brunnen ligt aan de voet van de 1922 m hoge Fronalpstock en biedt van de oever af een weids uitzicht over een groot deel van het meer. Ook vanaf de Urmiberg, boven Brunnen, heeft u een fraai uitzicht op het meer.

Verbindingen

Bus naar Schweiz. Passa giersboten naar Luzern via Treib, Beckenried, Vitznau, Weggis en het Verkehrshaus der Schweiz (reistijd: 2 a 2,5 uur). Trein: de sneltrein (Basel) Luzern-Lugano (Chiasso) stopt ieder uur op het station; Verbindingen met Luzern, Schwyz-SBB en Arth-Goldau.

Tellskapel

Tussen Brunnen en Flüelen ligt de TeIlskapel. Vanaf de plek die men Tellsplatte noemt leidt een pad naar de uit 1570 daterende kapel, die in de negentiende eeuw verbouwd werd. Volgens de overlevering zou Wilhelm Teil hier tijdens zijn ontvoering door de landvoogd Gessier uit de boot op de kant zijn gesprongen. Het steile pad leidt over 185 treden naar de kapel, een gebouwtje met twee bogen aan de voorkant en een spits torentje. De muren zijn in 1883 door E. Stuckelberg beschilderd met vier fresco's. De muurschilderingen beelden de eed op de Rütli uit, het schot van Wilhelm Teil op de appel op het hoofd van zijn zoon, de sprong van Teil vanaf de boot en de dood van Gessier door een gericht schot van Teil.

Weg der Schweiz

De Tellsplatte ligt aan de zogenoemde Weg der Schweiz, een 35 km lang wandelpad langs de oever van het Urimeer. Dit meer is in feite een van de bekkens van de Vierwaldstattersee. Het beroemde wandelpad heeft zijn beginpunt in Rütli, waar de drie oerkantons op een bergwei aan de voet van de Seelisberg het eedgenootschap vormden, en eindigt in Brunnen. Het wandelpad wordt door alle Zwitserse kantons gezamenlijk onderhouden; ieder van de 26 kantons neemt een deel van het pad voor zijn rekening. Het grootste deel van de Weg der Schweiz is niet toegankelijk voor fietsers, brommers en auto's. Het pad voert door een fraai landschap en langs historisch belangrijke plaatsen.

Hartstochtelijke wandelaars kunnen hun weg in Brunnen vervolgen via de Wald statte Route die rond de gehele Vierwaldstattersee loopt.

WANDELTIJDEN WEG DER SCHWEIZ. RütliSeelisberg: 80 min.; SeelisbergBauen: 150 min.; Bauenlsleten: 40 min.; IsletenSeedorf: 60 min.; SeedorfFIüelen: 60 min.; FlüelenTellsplatte: 75 min.; TellsplatteSisikon: 45 min.; SisikonMor schach: 105 min.; MorschachBrunnen: 80 min.

Berg Pilatus

De bij Luzern gelegen berg Pilatus (2132 m) biedt een van de mooiste uitzichtpunten over de Alpen. De getande rotspiramide kan worden bereikt met de kabelbaan (gondelbaan) uit Kriens en vervolgens met een kabelbaan (zweefbaan) uit Frakmüntegg (1415 m). Vanuit Alpnachstad rijdt in de zomer een tandradbaan naar de top, met 48 procent de steilste tandradbaan van Europa. Het uitzicht is het fraaist vanaf een van de twee toppen, die in enkele minuten bereikbaar zijn vanaf het ronde station PilatusKulm.

De Pilatus dankt zijn naam aan de legende dat de ziel van de Romeinse stadhouder na zijn dood werd verbannen naar de ongenaakbare berg om in sneeuw en ijs te moeten ronddolen. De Pilatus wordt door de bevolking gebruikt als 'barometer'. Een bekend gezegde luidt: Hat der Pilatus einen Hut, bleibt das Wetter gut. Een ander gezegde is: Hat der Pilatus einen Degen, gibt es Regen. Deze laatste regels zijn ontstaan doordat bij westenwind de wolken boven de Pilatus vaak een langgerekte vorm, als van een degen, aannemen.

DAGTOCHT. Vanuit Luzern per boot naar Aipnachstad (reistijd: per boot 80 min.; per auto 15 min.; per trein 20 min.); van Aipnachstad per tandradbaan naar de top van Pilatus (PilatusKulm, 35 min.; zorg bij helder weer dat u zo vroeg mogelijk bij het tandradbaanstation Aipnachstad bent, er kunnen hier tussen ca. 11-15 uur lange wachttijden ontstaan!). Vervolgens van Pilatus-Kulm per kabelbaan (zweef baan) naar Frakmüntegg (5 min.) en van Frakmüntegg per kabelbaan (gondelbaan) naar Kriens (30 min.; er is op deze aantrekkelijke route ook een wandelpad uitgezet). In Kriens (volg de bordjes heuvelafwaarts) stapt u op de bus naar Luzern (15 min.).