Sankt Gallen

De benedictijnenabdij van Sankt Gallen in de besneeuwde wintermaanden
De benedictijnenabdij van Sankt Gallen in de besneeuwde wintermaanden, ©Switzerland Tourism-Andreas Gerth-STST - STTP

De belangrijkste plaats in het noordoosten van Zwitserland is Sankt Gallen (70.000 inwoners), hoofdstad van het gelijknamige kanton. De naam van de stad Sankt Gallen is afkomstig van de Ierse missionaris SintGallus, die zich er in 612 vestigde en er het christendom predikte. Volgens de overlevering viel Sint-Gallus tijdens een wandeling 'door de wilde vallei van de Steinnach' in een doornenbos. Hij zag dit als een teken van God en besloot zich op deze plek te vestigen. Een beer hielp hem met de bouw van zijn kluizenaarscel. Daarom staat de beer nog steeds centraal in het wapen van de stad. Rond zijn kluizenaarscel ont | stond na zijn dood in 645 een abdij van Ierse benedictijnen. Rond de abdij werden in de loop der tijd huizen gebouwd, die omstreeks 950 samen met de abdij met muren en torens werden omgeven. Dit is de kern van het tegenwoordige Sankt Gallen. De abdij groeide in de Middeleeuwen uit tot een van de belangrijkste religieuze en culturele centra van Europa.

In het begin van de 13de eeuw kregen de benedictijnen ook wereldlijke ambities, wat spanningen met de burgerbevolking tot gevolg had. In de 14de eeuw moesten de monniken een deel van hun macht afstaan en in 1454 trad Sankt Gallen toe tot de Zwitserse confederatie. In 1524 introduceerde Joachim von Watt, ook wel bekend als Vadian, de Reformatie. De abdij werd in 1712 verwoest en verloor in 1798 haar wereldlijke macht; in 1805 werd ze opgeheven. In de lege gebouwen werden spinmachines neergezet; daarna ontwikkelde Sankt Gallen zich tot het machtigste textielcentrum van NoordoostZwitserland.

Momenteel is 68 procent van de bevolking werkzaam in de dienstverlenende sector, 38 procent werkt in de handel of de industrie en slechts 1 procent werkt in de agrarische sector. De economische faculteit van de universiteit, de grootste van Zwitserland, is een belangrijke werkgever in dit gebied. Het bekendste product van de stad is de St. Galler Bratwurst, die overal in Zwitserland verkrijgbaar is. Op iedere menukaart in Sankt Gallen staat de OLMA-Bratwurst aangeprezen, genoemd naar de jaarlijkse herfsttentoonstelling van agrarische producten OLMA.

De oude stad

De oude stad is bijna cirkelvormig. Ze wordt vrijwel geheel omgeven door twee straten: de Oberer Graben en de Moosbrückerstrasse (ook: Moosbrugg strasse). Aan de noordkant ligt de Marktplatz, aan de zuidzijde het gedenkteken voor SintGallus en de Müllertor. In dit kleine gebied ligt de benedictijnenabdij.

Benedictijnenabdij

De huidige benedictijnenabdij is in de 17de en 18de eeuw verrezen op de plaats van twee vroegere gebouwen. Bouwplannen uit 825 zijn bewaard gebleven en vormen de oudste bouwoorkonden van Europa. In de voormalige benedictijnenabdij verblijven nu onder meer archieven en kantonale instellingen. Voorts woont de bisschop op het kloosterterrein; Sankt Gallen is sinds 1845 de zetel van een katholieke bisschop. De benedictijnenabdij staat sinds 1983 op de werelderfgoedlijst van UNESCO met onvervangbare culturele gebouwen.

Stiftbibliotheek

In de benedictijnenabdij bevindt zich de Stiftbibliotheek. Deze is in een van de mooiste i8deeeuwse zalen van Zwitserland ondergebracht, een geslaagde synthese van barok en rococo. De plafonds zijn schitterend beschilderd en gestuct en de parketvloer is met verschillende houtsoorten ingelegd. Iedere bezoeker moet sloffen aantrekken om de parketvloer te sparen. De boekenschat omvat ruim 140.000 boeken, die ten dele zijn vervaardigd in de vroegere schrijfschool van het klooster. De miniaturen en de in goud, zilver en ivoor gebonden boeken tonen de grote artisticiteit van de monniken. Ruim tweeduizend handschriften van de 8ste tot de 11de eeuw in Ierse, Karolingische en Ottoonse stijlen maken deel uit van de collectie. Verder 1700 wiegendrukken en een handschrift van het Nibelungenlied uit de 13de eeuw. De beroemde plattegrond van het klooster, die midden in de bibliotheek onder glas staat tentoongesteld, stamt uit het begin van de 9de eeuw. Opmerkelijk is de aanwezigheid van het gemummificeerde lichaam van een twaalfjarig meisje uit BovenEgypte (700 v.Chr.), ooit geschonken door Napoleon Bonaparte,

INFORMATIE STIFTBIBLIOTHEEK. Geopend: mei-okt. ma.-za. 9-12 en 14-17, zo. 10.30-12 (juni-aug., zo. ook 1416); dec.-mrt. di.-za. 9-12 en 14-16; apr. ma.za. 9-12 en 14-17 uur; nov. gesloten.

Kathedraal

De kathedraal (17551766) staat op de plaats van de voormalige abdijkerk. De twee 66 m hoge elegante torens van de rococokathedraal domineren het aangezicht van het klooster. Het centrum van het interieur is een hoge centrale koepel, evenals de zijmuren beschilderd door Wannenmacher en Wenzinger en versierd met stucwerk van de gebroeders Gigl. Een smeedijzeren koorhek vormt een afscheiding tussen kerk en koor, waarvan de koorbanken tussen 1763 en 1768 werden gesneden.

INFORMATIE KATHEDRAAL. Geopend: dag. tot 18.30, met uitzondering van de misvieringen (zo. 6, 8,9.15,11 en 19.30; di. en vr. 18.15, za. 17.15 uur).

Vlak bij de kathedraal staat de evangelischgereformeerde St. Laurenzenkerk die in de 9de eeuw werd gesticht. De huidige gotische kerk werd gebouwd in de negentiende eeuw.

INFORMATIE ST. LAURENZENKERK. Geopend: dag. 10-12 en 14-16 uur, met uitzondering van misvieringen.

Textielmuseum

Even buiten het gebied van het klooster staat het Textielmuseum, waar onder meer in Sankt Gallen en het gebied van Appenzell vervaardigd borduurwerk en kantkloswerk wordt bewaard. Zoals in het museum te zien is was de stad eveneens bekend om de lint en bontweverij en de fabricage van zijde, linnen en katoen. Sankt Gallen heeft nog steeds textielindustrie, maar de invoering van machines en veranderende smaken hebben de oude tradities grotendeels doen verdwijnen. Bij het museum hoort een textielbibliotheek.

INFORMATIE TEXTIELMUSEUM. Geopend: ma.za. 1012 en 1417 uur; 's winters is het museum op za. gesloten.

Een aantal andere bezienswaardige musea staat langs de Museumstrasse in het oosten van de stad, zoals het Kunstmuseum, het Historisch museum, het Natuurmuseum, het Volkenkundig museum en het historische museum lm Kirchhoferhaus.

INFORMATIE MUSEA. Alle musea in Sankt Gallen (met uitzondering van de Stiftbibliotheek en het Textielmuseum) zijn geopend: di.-za. 10-12 en 14-17, zo. 10-17, ma. gesloten.

Erkers en Jugendstil

Een wandeling in de straten en steegjes van de stad voert langs beschilderde huizen en erkers. Een erker aan het huis was in de Middeleeuwen een teken van welstand. Ruim honderd van deze erkers zijn in Sankt Gallen bewaard gebleven. Veel erkers bevatten barokke elementen, met name op de Marktgasse. Bezienswaardig zijn het stadhuis (1589) in renaissancestijl en het Haus zum Greif (1680), met een barokke erker, beide in de Gallusstrasse.

Sankt Gallen heeft eveneens enige moderne gebouwen, zoals het Kunstmuseum (1877), het (Neues) Historisches Museum (1921) en het Neues Stadttheater (1967). Langs de Spissergasse staan veel vakwerkhuizen in biedermeierstijl. Er staan ook enige 19deeeuwse Jugendstilhuizen. In zijn algemeenheid kun je stellen dat de huizen met beelden in de gevel in de stijl van de Jugendstil zijn gebouwd, zoals bijvoorbeeld het gebouw waarin het toeristeninformatiekantoor is gevestigd en het hier tegenover gelegen gebouw van de Schweizerische Bankgesellschaft. Bijzonder fraai is de Jugendstilbron op de kruising van de Schwabenisch strasse, Oberer Graben en St. Leonardstrasse. Het Kirchhoferhaus bevat een Heimatmuseum met een zilvercollectie.

Omgeving Sankt Gallen

Sankt Gallen is een goed uitgangspunt voor excursies in NoordoostZwitserland, waar in alle dorpen traditionele Gasthauser staan. Enige kilometers buiten de stad biedt de Freudenberg een uitzicht over Sankt Gallen en de heuvels in de richting van de Bodensee. Dit meer (door de Zwitsers ook wel 'Schwabische See' genoemd) ligt dicht bij de tot boven de 2500 m uitstijgende Santis en het aantrekkelijke Appenzellerland. De top van de berg Santis kunt u per kabelbaan vanaf Schwagalp in het Appenzellerland bereiken. Vanaf dit punt heeft men een goed uitzicht op het Appenzellerland en de hoogste toppen van het Alpenmassief.

Verbindingen

Auto: u kunt het dalstation van de kabelbaan naar de top van de berg Santis bereiken door met de auto via Herisau en Urnasch naar Schwagalp te rijden (reistijd: ruim 30 min.). U kunt met de trein naar Urnësch rijden en daar met de bus naar Schwagalp rijden. De kabel(zweef)baan brengt u In 10 min. boven.