Vervoer in Zwitserland

De Brienzer Rothorn stoom-tandradbaan in het Berner Oberland
De Brienzer Rothorn stoom-tandradbaan in het Berner Oberland, ©Switzerland Tourism-Christof Schuerpf

Vliegtuig

Er zijn in Zwitserland verbindingen tussen de luchthavens van Basel, Bern, Genève, Lugano, Sion en Zürich (zie ook onder Vervoer naar Zwitserland).

Trein

Zwitserland heeft een uitstekend en uitgebreid spoorwegnet. De grote steden zijn met elkaar verbonden door een Intercitynet, kleinere steden zijn bereikbaar per Schnellzug, dorpen per Regionalzug.

De lijnen werden oorspronkelijk door particuliere ondernemingen aangelegd, maar reeds in 1902 verenigden de vijf grootste spoorbedrijven zich tot een staatsbedrijf, de Zwitserse Bondsspoor wegen (SBB, Schweizerische Bundesbahn; in het Frans en Italiaans respectievelijk CFF en FFS). Behalve de ongeveer 3000 km lange lijnen van de SBB, is er nog ongeveer 2600 km spoorlijn van particuliere, ten dele door de staat gefinancierde maatschappijen. Deze bedienen vooral lokale lijnen en bergsporen, zoals de Bern-Lötschberg-Simplonbahn (BLS), de Rhëtische Bahn en de Furka Oberalpbahn. Voor bijvoorbeeld een bezoek per trein aan bekende vakantiebestemmingen als Sankt Moritz, Zermatt, Klosters en Engelberg bent u aangewezen op vervoer per particuliere maatschappij.

Nostalgiereizen

Het spoorwegnet is geheel geëlektrificeerd. Voorts is er nog een aantal Nostalgiefahrten, waarbij oude treinstellen worden gebruikt. Zo rijdt sinds 1990 weer de Arth-Rigi-Bahn uit 1911 met het oudste tandradtreinstel ter wereld. In hetzelfde jaar werden locomotieven teruggebracht die in de jaren twintig naar Vietnam werden geëxporteerd. Ze waren door de jungle overwoekerd teruggevonden.

Speciale diensten

De Zwitserse spoorwegen hebben ook een aantal speciale, op het toerisme afgestemde diensten. De belangrijkste zijn:

De Bernina Express van Chur via Poschiavo naar Tirano in Italië. De tocht gaat met de Rhatische Bahn over de Al bulalijn en over de Berninapas met de hoogst gelegen spoorlijn van de Alpen.

De Glacier-Expresse, die met enige varianten de route van Sankt Moritz naar Zermatt aflegt. De tocht gaat over 291 bruggen, door 91 tunnels en over de Oberalppas van 2033 m.

De Golden Pass tussen Luzern en Montreux.

De Palm-Express, 'van de gletsjers naar de palmen, van de bergen naar de meren'. De tocht begint in Sankt Moritz en eindigt in Zermatt en wordt afwisselend met postauto en trein afgelegd.

De Wilhelm-Teil Express, een combinatie van een boot en treintocht van Luzern tot Lugano met een bezoek aan de historische plaatsen langs de Vierwaldstattersee.

Panoramatreinen:

Romantic Route Express (bus: AndermattGletsch);
Allalin Express (Bern/Interlaken-Saas Fee);
Lötschberg-Centovalli Express (Bern Locarno);
Voralpen Express (Romanshorn-Luzern);
Bernina-Heidi Express.

Abonnementen

Het openbaar vervoer biedt tal van mogelijkheden voor reizen tegen gereduceerd tarief.

De Swiss Travel System: Met het Swiss Travel System kunnen buitenlanders gemakkelijk reizen en onmbeperkt gebruik maken van trein,, bus en bootverbindingen (20.000 km in totaal), inclusief gebruik van de de panoramatreinen, waaronder de Glacier Express en de Bernina Express. U kunt gebruik maken van de Swiss Pass als de Swiss Flexi Pass. Deze laatste geeft dezelfde mogelijkheden als de Swiss Pass, maar voor slechts drie dagen. Deze dagen kunt u zelf kiezen binnen een geldigheidsperiode van vijftien dagen. Een ideaal biljet voor automobilisten die eens een aantal uitstapjes met het openbaar vervoer willen maken.

Auto

Zwitserland heeft een uitstekend wegennet met een aantal grote vierbaanswegen en een groot aantal secundaire wegen. De kleinste en hoogst gelegen plaatsen zijn doorgaans bereikbaar met eigen en openbaar vervoer.

Autobahnvignet

Op de autowegen in Zwitserland is een Autobahnvignet vereist, dat in Nederland (ANWB en Zwitserland Toerisme) en België en aan de Zwitserse grens (douane en bij de tankstations aan de grens) verkrijgbaar is.. Dit vignet is een jaar geldig.

Voor een personenauto met aanhangwagen of caravan zijn twee vignetten nodig, een exemplaar voor op de auto en een exemplaar voor op de aanhangwagen of caravan. De geldigheid van een Autobahnvignet loopt steeds van 1 december tot 1 feb., veertien maanden later.

Brandstof

De benzine is in Zwitserland goedkoper dan in Nederland, België en Duitsland. Het gebruik van tankautomaten die op bankbiljetten van 10 en 20 Frs. werken neemt snel toe. Bij deze tankautomaten kunt u 24 uur per dag terecht voor benzine. Het is daarom aan te bevelen om altijd biljetten van 10 en 20 Frs. bij u te dragen!

De normale benzine in Zwitserland is loodvrij. LPG is beperkt verkrijgbaar. Een lijst met LPG-stations is bij Zwitserland Toerisme op te vragen.

Caravans

Caravans tot een breedte van 2,50 m en een lengte van 8 m worden sinds 1993 zonder betaling van een vergunning toegelaten. Bredere of langere caravans worden niet toegelaten. Een uitzondering vormen caravans die worden getrokken door motorvoertuigen met aandrijving op vier wielen (bijvoorbeeld een jeep of landrover). In dit geval mag de caravan niet breder zijn dan 2,50 m en samen met het trekkende voertuig niet langer zijn dan 18 m. Voor secundaire wegen wordt geen tolgeld geheven.

Maximumsnelheid

Binnen de bebouwde kom is dit 50 km per uur en daarbuiten 80 km per uur; op de autosnelwegen 120 km per uur. Voor personenauto's met aanhangwagen of caravan gelden de volgende maximumsnelheden: buiten de bebouwde kom 60 km per uur; op autosnelwegen 80 km per uur. Er is een strenge controle op de naleving. Overtredingen moeten ter plaatse contant worden betaald.

Noodgeval

In geval van nood langs de weg kan via uw mobiele telefoon of via de SOS-praatpalen hulp worden gevraagd via telefoonnummer 140. In noodgevallen kan men via telefoonnummer 117 de politie bereiken. Telefoonnummer 163 geeft informatie over de toestand op de wegen en passen in de Alpen. Via 118 krijgt u contact met de brandweer en via telefoonnummer 144 kunt u een ambulance oproepen.

Parkeren

Dit is verboden op bruggen, op hoofdwegen buiten de bebouwde kom, in hoofdstraten en binnen 20 m van een overweg binnen de bebouwde kom. In smalle straatjes mag slechts aan een kant geparkeerd worden. De wielen van auto's met een aanhangwagen of caravan moeten reeds bij een geringe helling met een wig worden vastgezet.

Paswegen

De belangrijkste paswegen met moeilijkheidsgraad, trajecten, hoogten en het maximale stijgingspercentage, zijn in het volgende overzicht vermeld. Borden geven gedurende het gehele jaar aan of de paswegen zijn geopend. Een rode naamsvermelding betekent dat de pas is gesloten, wat ook buiten de winter tijdelijk kan voorkomen. Een groen bord betekent dat de weg open is. Passen met een * kunnen gedurende het gehele jaar worden gebruikt door de aanwezigheid van een tunnel of de mogelijkheid van vervoer per trein. De cursief gedrukte namen wijzen erop dat de pasweg in beginsel gedurende het gehele jaar geopend is. Namen met ** geven aan dat een zekere geoefendheid van de automobilist aan te bevelen is. Namen met *** geven aan dat de pas ongeschikt is voor caravancombinaties en namen met **** geven aan dat de pas verboden is voor caravancombinaties. 

De gulden regel is dat stijgend verkeer altijd voorrang heeft. Postautobussen (gele bussen voor personenvervoer van de PTT) hebben in elke situatie voorrang. De bus mag bij het passeren de bergkant van de weg aanhouden. Voorts hebben zware voertuigen, zoals vrachtauto's en bussen, in principe voorrang op lichtere voertuigen.

Naam pasweg:                        Route:                                    Hoogte:          Stijgingspercentage:

Albula**/***                            Tiefencastel-La Punt                2315 m          13 procent
Bernina***                               Pontresina-Tirano                    2323 m          12 procent
Brüniq                                     Giswil-Meiringen                    1011 m           8 procent
Col des Mosses                        Aigle-Chateau d'Oex               1445 m           8 procent
Col du Pillon                            Aigle-Gsteig                            1546 m           9 procent
Flüela                                      Davos-Susch                            2383 m           11 procent
Forclaz                                    Martigny-Chamonix                 1527 m           8 procent
Furka*/***                                                                               2431 m          12 procent
Grimsel***                               MeiringenGletsch                     2165 m           9 procent
Grote Sint-Bernard                  Martigny-Aosta                        2469 m           10 procent
Jaun                                        Boltigen-Bulle                          1511 m           12 procent
Julier                                       Tiefencastel-Silvaplana             2284 m          12 procent
Klausen****                            Altdorf-Linthal                           1948 m          10 procent
Lukmanier                              Disentis-Olivone                        1916 m          10 procent
Maloja                                    Chiavenna-Maloja                      1815 m           12 procent
Nufenen                                 Ulrichen-Airolo                          2443 m           10 procent
Oberalp                                  Andermatt-Disentis                   2044 m            10 procent
Ofen (Fuorndal)                      Zernez-Sta. Maria                       2152 m           12 procent
San Bernardino*                     Thusis-Mesocco                         2065 m           12 procent
Simplon                                 Brig-Domodossola                      2005 m           10 procent
SintGotthard*                        Göschenen-Airolo                        2108 m           10 procent
Splügen**                             Thusis-Chiavenna                         2117 m           9 procent
Susten                                   Innertkirchen-Wassen                  2224 m           9 procent
Umbrail**/***                        Sta. Maria-Selvio                          2501 m           10 procent

 

Postautobus

De postautobussen verzorgen het verkeer tot in de kleinste en meest afgelegen plaatsjes. Hun waarschuwend geluid is een melodieuze drieklank, die is ontleend aan een maat uit Rossini's ouverture van Wilhelm Teil. Het is elk jaar een feestelijke gebeurtenis wanneer na de wintersluiting in het voorjaar in een dorp weer het eerste hoornsignaal van de postautobus weerklinkt en het winterisolement wordt verbroken. Wie in de bergen dit signaal hoort, dient de dichtstbijzijnde uitwijkplaats te gebruiken om de postautobus ongehinderd te laten passeren.

De postautobussen bieden de toerist een ontspannen en gemakkelijke mogelijkheid de bergen te doorkruisen. Aan de veiligheid van het materieel en de geoefendheid van de chauffeurs worden de hoogste eisen gesteld. Bezitters van een Swiss Pass (zie onder Trein) kunnen binnen de geldigheidsperiode van de pas ongelimiteerd gebruik maken van de postautobussen.

Tunnels

Voor het auto en treinverkeer zijn talloze tunnels aangelegd. De voor het autoverkeer belangrijkste tunnels zijn: de Sint Gotthardtunnel tussen Göschenen en Airoio (16,3 km), de San Bernardino tussen Graubünden en Ticino (6,6 km) en de Grote Sint-Bernard (5,9 km) tussen Wallis en Aosta. De belangrijkste tunnel is die onder het Gotthardmassief. In de eerste tien jaren na de opening gebruikten 41,5 miljoen auto's de tunnel en 4 miljoen auto's de oude pasweg. In 1985 kwam 38 procent, in 1990 zelfs 42 procent van de auto's uit het buitenland. Er gebeurden in de tien genoemde jaren 310 ongelukken met zes doden. In 1990 kwam de regering tot de conclusie dat de bouw van een tweede tunnelbuis onvermijdelijk is. Daarnaast zijn er Autoverladtunnels, waar de auto's op de trein worden vervoerd. Deze zijn: de Simplon (19,8 km), tussen Brig en Iselle in Italië; de Lötsch berg (14,6 km), tussen Kandersteg en Goppenstein in Wallis; de Furka Oberalp tunnel (15,5 km), tussen Realp en Oberwald in Wallis; de (nieuwe) Vereina Tunnel tussen Klosters en UnterEngadin; en de Albula, tussen Thusis en Samedan in Graubünden.

Veerboot

Op een aantal meren (Zürichersee, Vierwaldstattersee, Bodensee) bestaat de mogelijkheid om met de auto op een veerboot naar de overkant te gaan, waardoor soms grote afstanden kunnen worden bespaard.

Verkeersregels

Het dragen van autogordels is verplicht. Ook het dragen van een valhelm voor motorrijders en bromfietsers. Kinderen onder de 13 jaar mogen niet op de voorbank van een auto zitten. Fietsen mogen zowel op het dak van de auto als op de trekhaak vervoerd worden, mits de fietsen niet aan beide zijden van de auto uitsteken.

Bergautostrassen zijn aangegeven door middel van een blauw bord met een gele posthoorn. Postautobussen hebben op bergwegen altijd voorrang, in tunnels moet met gedimd licht worden gereden.

Zwitserse wegenwacht

Op autowegen en veel bergwegen in Zwitserland bevinden zich aan weerszijden van de weg om de twee kilometer SOSpraat palen. Daartussen wijzen pijlen in de richting van de dichtstbijzijnde paal. Wegenwachthulp kan in heel Zwitserland worden aangevraagd via telefoonnummer 140. In noodgevallen kunt u via telefoonnummer 117 de politie bereiken. De Zwitserse wegenwacht verleent gratis hulp aan houders van een Internationale Reis en Kredietbrief (IRK) van de ANWB. Eventuele rekeningen van garages kunt u betalen met de waardebonnen uit de IRK of met uw creditcard. Belgische automobilisten wordt aangeraden om een reisverzekering of een bijstandscontract af te sluiten.