Antarctica wordt in kaart gebracht

Het binnenland van South Georgia
Het binnenland van South Georgia

Nog diverse andere grote ontdekkers volgden het spoor naar het diepe zuiden: James Weddell, Cesar Dumont d’ Urville, Charles Wilkes en James Clark Ross. Steeds meer subantarctische eilanden en kusten van Antarctica werden bezocht en in kaart gebracht. Ross was de eerste die er in slaagde om diep door te dringen in de zee die nu bekend is onder de naam Rosszee. Gedurende twee expedities bezocht hij deze zee die diep in het Antarctische continent snijdt.

Opmerkelijk is de Belgische expeditie onder leiding van Adrien de Gerlache (1897-1899). Terwijl men tijdens het zesde Internationaal Geografisch Congres in Londen (1895) nog druk discussieerde over een serieuze poging om Antarctica voor het einde van de 19e eeuw echt in kaart te brengen, werd er in België door het Brussels Geografisch Genootschap een expeditie voorbereid die onder leiding zou komen te staan van de jonge marine-officier Adrien Victory Joseph, baron de Gerlache de Gomery. Met een Noorse walvisvaarder die omgedoopt werd tot Belgica en een internationale bemanning vertrok Adrien de Gerlache op 16 augustus 1897 vanuit de haven van Antwerpen. Aan boord waren onder andere de Poolse geoloog Arctowski, Noorse stuurman en avonturier Roald Amundsen, de Amerikaanse arts en avonturier Cook en geofysicus Emile Danco.

De planning was om in het eerste jaar het schiereiland te onderzoeken. Daarna zou men in Melbourne overwinteren om de volgende zomer de kusten van Victorialand te onderzoeken. Echter door de traagheid van het schip en de beslissing van De Gerlache om de kusten van Vuurland te onderzoeken, bereikte men pas eind januari het Antarctisch Schiereiland. Men voer langs het schiereiland zuidwaarts. Op 15 februari passeerde men de zuidpoolcirkel. Men begon langzaam in te zien dat er een grote kans bestond dat men niet voor de winter kon terugkeren naar warmere oorden.

En op 2 maart 1898 werd de angst bewaarheid. De Belgica werd ingesloten door ijs ten westen van het schiereiland op ruim 71° ZB. Men ging de Antarctische winter en een lange periode, van ten minste twee maanden, van duisternis tegemoet. Met behulp van de ervaring die Amundsen en Cook in de Arctis hadden opgedaan, bestreed men scheurbuik door het eten van pinguïns. Men had nog voor het invallen van de winter pinguïns gevangen en laten bevriezen. Er was daardoor een redelijke hoeveelheid vers vlees ter beschikking. Alleen Danco overleed, hij kreeg een zeemansgraf.

Meer dan een jaar later, op 14 maart 1899, kwam het schip vrij en kon men huiswaarts keren. De Belgica liep op 5 november 1899 de haven van Antwerpen binnen. De enorme hoeveelheid verzamelde informatie heeft bijgedragen tot de kennis die wij nu hebben over Antarctica.

Andere periodes in de geschiedenis van Antarctica