Opkomst van het toerisme

Het Lemairekanaal invarend  vanaf de noordzijde
Het Lemairekanaal invarend vanaf de noordzijde

De eerste organisatie die een reis naar Antarctica aanbood, was het Amerikaanse Lindblad Expeditions. Met het ijsversterkte expeditiecruiseschip Lindblad Explorer konden honderd toeristen in 1969 voor het eerst kennismaken met het grote onbekende, witte continent.In de jaren daarna werden enkele eenmalige pogingen ondernomen door onder andere Argentijnse organisaties. Jaren later startte Hapag Lloyd de eerste luxe expeditiecruises naar Antarctica.

Voor het seizoen 1991 / 1992 hadden de Nederlandse Stichting Plancius, het Amerikaanse Quark Expeditions en het Australische Aurora Expeditions elkaar gevonden en gingen een samenwerking aan om een Russisch onderzoeksschip te charteren. In december 1991 begon de Professor Molchanov aan haar eerste reis naar Antarctica. Het werd een seizoen vol echte ontdekkingen. Er lag weinig vast, er waren weinig regels en alles werd ter plaatse beslist.

In datzelfde jaar kwamen zeven touroperators bij elkaar om te overleggen hoe toerisme op een goede wijze en verantwoordelijk konden worden toegelaten. Zo werd IAATO geboren, de vereniging van touroperators voor Antarctica. Aan de hand van de basisregels die vastgelegd waren in de Antarctic Treaty werdt een reglement opgesteld waaraan ieder van de deelnemers zich (vrijwillig) zou houden. In de loop der jaren is het aantal schepen dat reizen maakt naar Antarctica sterk toegenomen. Het aantal toeristen dat per jaar Antarctica bezoekt is opgelopen van enkele honderden tot meer dan 45.000. Weliswaar dat hiervan minstens de helft aan boord van grote cruiseschepen slechts door het gebied vaart en dus geen voet aan wal zet, maar toch vergt het in goede banen leiden van al deze bezoeken een enorme inspanning. IAATO is inmiddels uitgegroeid tot een professionele organisatie, waarbij zich 108 deelnemers hebben aangesloten.

Het grote aantal leden geeft aan hoe belangrijk deze organisaties het vinden dat het gebied behouden blijft. Een goede organisatie en een minimale impact voorkomt tevens (voorlopig) eventueel politiek ingrijpen met betrekking tot bijvoorbeeld het bezoekersaantal.

Gerelateerde onderwerpen