Vazen

Archaïstische kunst
Archaïstische kunst, ©Ad Meskens

De Doriërs hadden in de elfde eeuw v.Chr. de touwtjes in handen op de Peleponnesos en op Kreta. Hun machtscentrum was Sparta. Grootste tegenstander van Sparta was Athene. Zo ontstonden er twee machtsblokken in het Griekenland van toen.

Cultureel gezien wordt de periode tussen 1100 en 800 v.Chr. aangeduid als de ‘duistere eeuwen|. De tijd van architectonische hoogstandjes was voorbij en men hield zich met name bezig met het beschilderen van vazen. Ook ontstonden in deze tijd de eerste tempels.

Homerus vertoefde aan het einde van de achtste eeuw op het eiland Chios waar hij zijn twee heldendichten de Ilias en de Odyssee geschreven zou hebben. Daaruit bleek dat er vanaf die tijd zich veel sociale veranderingen voordeden. Er kwam een alfabet tot stand en het woord Hellas kwam in gebruik voor de hele Griekse wereld. Zo ontstond er een soort gevoel van nationaal bewustzijn. Er ontwikkelden zich tevens godsdienstige rituelen.

Overal ontstonden stadsstaatjes die hun onafhankelijkheid angstvallig verdedigden. Tegelijkertijd was er Hellas als overkoepelende nationaliteit. Vrijwel ieder eiland was een eigen staat met het eiland Delos op de Cycladen als religieus, cultureel en economisch middelpunt. Intussen breidde Griekenland zich uit langs de hele Middellandse Zee en Zwarte Zee.

Deze uitbreiding leidde ook tot nieuwe kunstvormen. Het is de tijd van de Archaïstische kunst. Met name op de Cycladische eilanden Paros en Naxos werden beeldhouwwerken gemaakt van marmer, de zogenaamde koúroi (naakte jongens) en kórai (meisjes met een lang geplooide jurk aan) met een ‘archaïsche glimlach?, die veel later zo bekend werd bij de Mona Lisa.

De perfecte mens

De Perzen waren de volgende die Griekenland wilden veroveren. Vanaf 480 v.Chr. deden ze verwoede pogingen om Griekenland binnen te dringen. De Ionische steden hadden ze snel in hun macht en ook de eilanden werden veroverd. Toen ze in 479 in noordelijke richting oprukten werden ze verslagen door de Spartaan Pausanias. Omdat de dreiging van de Perzen bleef, verenigden de Griekse staten zich in de Delisch-Attische Zeebond. Op het eiland Delos werd de bondskas bewaard. Elk lid moest geld en schepen leveren. Athene was de machtigste partner van de bond en de kas werd dan ook in 454 naar Athene verplaatst. Athene kwam in de vijfde eeuw als grootste stadstaat enorm tot bloei. Voor het eerst werden er democratische denkbeelden ontwikkeld. Athene bracht veel schrijvers, kunstenaars, geleerden en filosofen voort die de basis hebben gelegd voor onze denkbeelden nu. Handel en nijverheid waren de belangrijkste bronnen van inkomsten. De idealen vrijheid en democratie hebben wij van de Atheners geërfd. Kunstenaars uit alle eeuwen hebben zich laten inspireren door de klassieke periode. In het Athene van Perikles (461 -- 429), de legerleider die zijn stad tot grote bloei bracht, was kunst zeer belangrijk. Kunstenaars probeerden de perfecte mens vast te leggen in brons of marmer en er werden prachtige tempels gebouwd. Ook op de eilanden, zoals op Kos, Aegina, Thasos, Paros en Delos.

Gerelateerde onderwerpen

  • De grote catastrofe

    Slag van Sangarios in 1921
    Zij aan zij met Servië vecht Griekenland in 1912 en 1913 in de Balkanoorlogen tegen de Turken om stukken land te heroveren. Het noorden van Griekenland (...
  • De Johannieters

    Paleis van de Grootmeester van de Johannieters van Rhodos
    Het was de tijd van de kruistochten van de westerse kruisvaarders. In 1204 tijdens de vierde kruistocht veroverden zij Constantinopel en stichtten er het...
  • Dwepen met de oudheid

    Lord Byron op zijn sterfbed
    Het Ottomaanse rijk verzwakte in de achttiende eeuw en werd ook wel ‘de zieke oude man van Europa' genoemd. In 1821 kwamen de Grieken massaal in opstand tegen de...
  • Een eiland voor elke God

    Beeldhouwwerk van de tempel van Zeus in Olympia
    De vroegste geschiedenis van Griekenland is sterk verweven met de Griekse mythen en sagen, de fantastische verhalen over goden en halfgoden die verantwoordelijk...
  • Filippos en Alexander

    Het beroemde beeld van Afrodite (De Venus van Milo)
    De grootste tegenstander en tegenpool van Athene was de stadstaat Sparta. De inwoners werden van kinds af aan getraind in gehoorzaamheid en krijgskunst. Het was...
  • Gevoelige kwesties

    De situatie tussen Griekenland en Turkije ligt nog steeds gevoelig
    De grenzen van het moderne Griekenland zijn niet helemaal tot ieders tevredenheid. Tot op de dag van vandaag zorgen bijvoorbeeld de verhouding met Turkije en de...
  • Het Byzantijnse rijk

    In de Byzantijnse periode waren veel vijandelijke invallen
    Na Alexanders dood viel zijn rijk snel uiteen en kwam Griekenland vier eeuwen lang onder Romeins bewind. In 330 n.Chr. verplaatste de Romeinse keizer Constantijn...
  • Islam en Haremmeisjes

    Griekse jongeren die worden bekeerd tot de Islam
    Maar liefst tot 1833 overheersten de Turken Griekenland. De Ottomanen veroverden Constantinopel (het huidige Istanbul) in 1453 en Griekenland wordt vanaf dan...
  • Mix van culturen

    Olympische spelen 2004 in Griekenland
    Griekenland zoals wij dat nu kennen bestaat zo’n zestig jaar. Pas in 1947 toen Italië de eilanden Kos en Rhodos afstond, werden de grenzen zoals ze nu zijn....
  • Mussolini’s droom

    Hier liggen slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog op het Griekse eiland Rhodos
    Eigenlijk had Griekenland niets met de Tweede Wereldoorlog te maken willen hebben. Het land besloot neutraal te blijven, maar had buiten Italië gerekend....
  • Roerige tijden

    Papagos, opperbevelhebber van het Griekse leger die de Griekse volksbeweging oprichtte en in 1952 premier werd
    De roerige tijden zouden na de tweede Wereldoorlog nog steeds niet voorbij zijn voor Griekenland. Het land kwam in een Burgeroorlog terecht die tot 1949 duurde....
  • Wrede koning

    Paard van Troje
    De bewoners van de Cycladen hadden het 3000 v.Chr. voor het zeggen in het Middellands Zeegebied. Ze dreven handel met het Midden--Oosten, Noord--Afrika en zelfs...