Vier edele waarheden

Boeddha; het wiel van het leven
Boeddha; het wiel van het leven, ©Dennis Jarvis

De basis van het boeddhisme zijn de vier etfele waarheden, aldus Boeddha tijdens zijn eerste preek in Sarnath:

•, de waarheid van het lijden,

•, de oorsprong van het lijden,

•, de vernietiging van het lijden, en

•, de weg die naar de vernietiging van het lijden leidt.

De eerste edele waarheid maakt ons duidelijk wat het lijden in dit korte aardse bestaan inhoudt, namelijk dat geboorte, ziekte en dood lijden betekenen. Niet samen zijn met wat ons lief is is lijden, samen zijn met wat ons niet lief is en onvervulde wensen zijn eveneens lijden. De tweede edele waarheid heeft betrekking op de oorsprong van het lijden, de zinnelijke begeerte. Deze begeerte is gekoppeld aan de hartstocht. Deze zinnelijke, egoïstische begeerten leiden onherroepelijk naar de wedergeboorte op aarde (reïncarnatie). De derde edele waarheid heeft betrekking op de vernietiging van het lijden. Men kan het lijden vernietigen door de begeerten te overwinnen, waardoor men volkomen bevrijd raakt van de hartstocht. De vierde edele waarheid heeft betrekking op de weg die naar de vernietiging van het lijden leidt. Deze weg is het edele achtvoudige pad: de juiste mening, de juiste gedachte, het juiste woord, de juiste daad, het juiste gedrag, het juiste streven, de juiste bezinning en de juiste meditatie. Dit edele achtvoudige pad dat naar de vernietiging van het lijden leidt wordt door Boeddha de norm van het middelste pad of de middenweg genoemd. Dit pad is een middenweg tussen enerzijds de weg van de bevrediging van zinnelijke lusten en anderzijds de weg van de zelfkwelling die het leven niet verruimt maar alleen moeilijker maakt. Hierbij dient in gedachten te worden gehouden dat Boeddha's leer ten dele een reactie is op de leer van de brahmanen (hindoeïsme), die gebaseerd is op een strenge ascese en op de strikte toepassing van het kastenstelsel.

Gerelateerde onderwerpen

  • Boeddhistische tempels

    Een boeddhistische tempel met monniken in Sri Lanka
    Boeddhisten zijn verdraagzaam en dus mag iedereen deelnemen aan de gebedsdiensten. Toeristen kunnen, met de schoenen uit, de tempels bezoeken. Ook tempelruïnes...
  • De dagoba

    Jethawana Dagoba in Anuradhapura
    De dagoba is het meest typerende religieuze bouwwerk van het boeddhisme op het eiland. Een dagoba wordt soms stoepa, thoepa of chettya genoemd. De...
  • De leer van een vorst

    Een afbeelding van Siddharta Gautama
    Omstreeks het jaar 560 v.Chr., in de zesde maand tijdens de volle maan, werd in het dorp Lumbini, in het zuiden van Nepal, prins Siddharta Gautama geboren. Hij...
  • Mahajana en hinajana

    Mahajana
    Mahajana Enkele eeuwen na de dood van Boeddha ontstond een hervormingsbeweging in het boeddhisme: het mahajana ('grote voertuig'), dat eenvoudiger voorschriften...
  • Religie, levensleer, politiek

    Een liggende Boeddha in Sri Lanka
    Op Sri Lanka is 67% van de bevolking boeddhist. Het boeddhisme is echter niet alleen geloof of levensleer, het heeft ook altijd een grote rol gespeeld in het...